BALKANAK ETA ZORROZTASUNA (Ainara Arratibeli erantzunez)

Askotarako eman du Granit Xhaka eta Xherdan Shaqiri Suitzan jokatzen duten jokalariek golak ospatzeko egin duten ikur albaniarrak. Batez ere, Balkanetako gudari buruzko kontakizun zehatz bat zabaltzeko. Baita ere, BERRIAn, Ainara Arratibelek idatzitako artikulu baten eskutik (“Suitzaren Babelgo dorrea”, BERRIA 2018-6-27).

Izan ere, Arratibelen artikuluak bestelako egunkarietako ildoa jarraitzen du, jokalari albaniar-suitzarrek egindako keinu nazionalistak ez omen dira nazionalistak, justiziazkoak edota askatzaileak ziratekeen, pairatu zuten serbiar zanpaketaren ondorioz ondorio logikoa-edo eman nahiko bailitzan. Antza sufrimendua batzuek soilik pairatu zuten eta horiek ez dutenez ahaztu partida berezia zen. Bestalde, guden sufrimendua pairatu zuten serbiarrekiko keinu horiek zein eragin duten ez da aipatzen.

“Justiziaren” kontakizun hau jarraitzeko BERRIAko kazetariak (eta beste askok) eman dituzten datuak ez dira zuzenak: ez Xhaka ez Shaqiri ez dira gudako errefuxiatuak. Xhaka 1992an Suizan jaio zen, eta urte hartan emigratu zuen Shaqirik Suitzara; Kosovoko guda hasi baino zazpi urte lehenago. Granit Xhakaren aita “1986ean Slobodan Miloševićen Gobernuaren kontra protestatzearren” atxilotu zutela diosku Arratibelek, baina 1986an Milošević ez zen inongo Gobernuren, ez Serbiakoaren, ez Jugoslaviakoaren, buru.

Ez dira aurkitzen dugun akats bakarrak. Izan ere Suitzako taldean jokatzen duten “guda errefuxiatuen” artean, “bosniarrak” ere aipatzen dizkigu Arratibelek. Bosnakiar jatorriko bakarra Haris Seferović dugu, honen gurasoek ere, guda aurretik, 1984an, Suitzara emigratu zuten. Bestetik, serbiarren izaera ustez probokatzailea azpimarratzeko edo, ustez Aleksandar Mitrovićek esandakoak aipatu ditu. Baina larriagoa da, Arratibelek honen inguruan jarritako “kontestua”: Mitrović eta 2014ko Serbia-Albania partidako istiluak lotzen ditu. Partida hartan, Arratibelen arabera, “drone bat pasatu zen Kosovoko banderarekin, Mitrovićek hartu egin zuen eta albaniar jokalariek keinua salatu zuten”. Bandera hori ez zen Kosovokoa, Albania Handiarena baino, “gu gara bertakoak” leloarekin, hots, probokazio handia zena (serbiarrei euren etxean arrotz deitzea baitzen). Bestetik, bandera hartu zuena (partidak jarrai zezan, berak aitortu moduan), ez zen Aleksandar Mitrović izan, Stefan Mitrović baino (Aleksandar Mitrovićek partida hortan ez zuen jokatu). Eta azkenik, albaniar jokalariek ez zuten “keinua salatu”, Stefan Mitrović jipoitzera joan ziren (borroka hasi zuena Granit Xhakaren anaia Taulant izan zen). Akats gehiegi berrien zorroztasunaren onerako.

Kezkaz ikusten dugu guzti hau, bai kasu batzuetan adjektiboei ematen zaien kargagatik, eta beste batzuetan datu batzuk oker ematearren, eta beste datu batzuk ahaztearren. Baina atzetik, datuen erabilera hori, Balkanetako gudaren kontakizun jakin bat indartzeko erabili denaren susmoa dugu.

Advertisements

Tesla Ordua, 66 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo Jugoslaviako txoritxook!

Oraingoan, noski, Munduko (gizonezkoen) Futbol Kopa nagusi izango dugula pentsatuko duzue. Baina egia esan, programa osoa ez dugu horretara eman, izan ere, programa ekainaren 28an, Vidovdan egunean izan baita, hau da Serbiaren Egun Nazionalean. Ospakizun honen esanahiaren, Kosovoko 1389ko batailarekin izan duen loturarekin eta kontakizun nazionalean izan duen garrantziarekin lotu dugu. Vidovdanekin batera, beste berri batzuk komentatu ditugu: adibidez, Albaniak eta Ipar Mazedoniak Europar Batasunarekin bat egiteko bidea itxita aurkitu izanaz, Frantziak, Danimarkak eta Holandak jarritako betoaren ondorioz (eta beto honek Ipar Mazedoniak eta Greziak egin zuten akordioan zein eragin izan dezakeenaz ere hausnartu dugu). Politikarekin bukatzeko, Belgradeko eta Pristinako Gobernuen arteko negoziazioen enegarren kapituluaz informatu dugu, eta baita ere, Tamara Opačićek Kroaziako gutxiengo etniko-nazionalen inguruan egin duen informeaz.

Gerora bai, futbolari eman diogu denbora. Bertan, noski, Munduko Kopa izan dugu mintzagai. Gure bi selekzioen, Kroaziaren (arrakasten) eta Serbiaren (porroten) berri emateaz  gain, Suitzako jatorri albaniarreko Xhaka eta Shaqiri jokalariek egindako ikurraz ere mintzatu gara. Baina ikur horiez haratago joan gara, eta ikur horiek, gurean (bai ezkerreko zein eskuineko, independentista zein espainolista den prentsak), Balkanetako guden inguruan errelato konkretu bat saltzeko baiatzeko aukeraz hausnartu dugu, eta diskurtso mota batez aritu gara. Bestetik Suitzako zein Australiako selekzioek duten balkaniarrez pixka bat mintzatu gara. Azkenik, Munduko Kopaz haratago, Deportivo Alavesek Rudeš Zagreb taldearekin duen partaidetza haustea eta Istria Pula taldea erostea aipatu dugu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 53. irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Balkanzaleok!

Gaur, gure irratsaioan, Kosovoko Estatuak bere independentzia aldarrikatu zuenetik 10 urte pasatu diren honetan, honi buruz esan ditugu berririk gehienak. Adibidez, Oliver Ivanovićen hilketari buruz agertu diren adierazpenak, Aleksandar Vučić Serbiako presidentearen arabera, hilketa honek mafian izan du bere iturburua (Hashim Thacik esan du hilketak ez duela “etnia-arazoekin zerikusirik”).

Komentatu dugun beste berri bat, Pristinako Parlamentuan Edi Rama Albaniako lehen ministroak esandakoak izan dira. Ramaren arabera, “Albaniak eta Kosovok lehendakari bakarra eta defentsa sistema bakarra” izan beharko zuketen. Praktikoki asmo hori burutzea Albania Handia gauzatzea zatekeen, beraz, inguruan hautsak harrotu ditu horrek.

Bestetik, AEBtako enbaxadoreak esan duenez, Belgrad eta Pristinako Gobernuen arteko erabateko akordioa laster lortu behar da. Europar Batasunak Serbiaren hautagaitza formalizatzeko baldintza hori jarri ostean, Belgraden gaineko presioak handitu egin dira. Serbiako Gobernuak “asko jota” apiril hasierarako bere proposamena botako duela esan du. Agian “tarteko onartze” bat, aintzatestera iritsi gabe gerta daiteke? Euskal Autonomi Erkidegoan “Nafarroak, berak nahi badu, sartu daiteke” artikuluaren antzeko bat izan daiteke?

Azkenik, Serbian 8 pertsona atxilotu dituzte, egoitza militarrak ilegalki zelatatzen ibiltzearren. 8 pertsona horien artean espainiar herritar bi, estatubatuar bi, ukrainar bi, afganiar bat eta britainiar bat daude. Berri honek ia ez du harrabotsik sortu, eta alderantziz gertatuko bailitzan zer gertatuko zenaz hausnartu dugu.

Entzun gure irratsaioa hemen:

Tesla Ordua, 47 irratsaioa

tesla-orduaKaixo balkanzaleok!

Gaurkoan, bi berri nagusi ekartzen dizkizuegu. Lehenik eta behin, Kosovon, Gerra Krimenak epaitzeko Nazioarteko Epaitegiaren polemika dugu. Hau, EBren proposamena izan zen, eta orain AEBk lagundu du, Kosovon izan ziren krimenak epaitzeko asmoarekin sortu behar zen epaitegi bat dugu. Hasieran Kosovoko Gobernuak baiezkoa eman zion (bai leehndakaria zein lehen ministroa UÇKko kide ohiak dira), baina oposizioaren protestak direla eta, etzera egitear da. Gobernuan, gainera Srpska Lista, Belgradeko Gobernuaren hurbilekoa den alderdia dugu, eta oposizio nazionalistarentzat horrek gauzak larriago egiten ditu. Ikusiko beharko da arrazoiakzeintzuk diren, baina badirudi Kosovoko populazioaren sektorerik nazionalistena beldur dela ea Epaitegi hori eratzen bada, eta nazioarteko jurisdikzioaren pa badago, ondorioak egun indarrean den bertsio nazionalistaren aurkakoak ez ote diren izango.

Bestetik, beste berri abtzuen artean, kirol arloan NK Rudeš talde kroaziarraren ibilera komentatu dugu. Talde hori Alavesekin hitzartuta dago. Kroaziako lehen mailan dago, baina 20 partida jokatuta bi soilik irabazi dituenez, azken postuan dago (10 talde dira Kroaziako Ligan, eta bakoitzak lau aldiz jokatzen du aurkari baoitzaren kontra, 36 partida guztira). Orain arte, Iñaki Alonso bizkaitarra izan dute entrenatzaile, baina kargutik kendu egin dute, Alaveseko jokalari ohi Dinko Jelicic entrenatzaile berria izango delarik.

Bukatzeko, hzkuntzalaritzari buruz ibili gara, izan ere, Vienako bi hizkutnzaririk, Joachim Ratzinger eta Stefan Schumacher izenekoek albaniera ilirieratik ez datorrela frogatu baitute. Euren ikerketa egiteko XVII mendeko Pjeter Bogdaniren testuak erabili dituzte. Albanieraren eta ilirieraren arteko harremanaren aldeko tesia erabat nagusi da Albanian, bai Estatuaren aldetik zein bertako komunitate zeintifikoaren aldetik

Entzun gure programa hemen: 

 

Tesla Ordua 33. irratsaioa

Kaixo rakija edaleok!!

IMG_19032016_171445Gaurkoan, batez ere Kosovoko hauteskundeak izan ditugu mintzagai. Vetëvendosje alderdi erradikalak “anti-kasta” diskurtsu batekin bigarren postua lortu du bozen %26 lortuta; eta alderdi honen programa eta proposamenak aztertu nahi izan ditugu. Alderdi honek alde batetik Kosovo independente denetik gobernatu dituen “eliteen” kontrako samina, eta beste batetik Albania Handiaren nahia uztartu nahi izan ditu. Inkesta batzuek irabazteko aukerak eman dizkie, baina azkenean indarrean dagoen PDKk (Kosovoko Alderdi demokratikoak) eta AAKk (Kosovoren Etorkizunerako Aliantzak)o satutako koalizioak irabazi ditu hauteskundeak, bozen %33rekin. Koalizio horretako buruak UÇKrekin guda egin zuten pertsonak dira, adibidez, euren lehen ministrogai Ramush Haradinaj (zeina estraditatzeko estkaera Serbiak aurkeztu duen).

Jarraitzeko Mazedoniako eta Albaniako berri politiko batzuk eman ditugu. Hala ere, segituan hizkuntzalaritzara jo dugu, eta “Hizkuntza Amankomunaren aldeko Amnigfestuari” buruz aritu izan gara. Serbokroazierarekin, historikoki bi izen izan dituenarekin, “serbiera” eta “kroaziera” (orain “bosniera” eta “montenegroera” gehitu badira ere), historikoki “katalanarekin” eta “valentzierarekin” gertatu izan den fenomenoa gertatu dela diogu, hau da hizkuntza polinomikoak izan direla. Fenomeno hori azaldu dugu.

Azkenik, abuzturo Belgraden egiten den Belgrade Beer Festival delakoaren gainean hitz egin dugu, programakideok bertaratu egingo gara, eta beraz, jai honen nondik norakoak kontatuko dizkizuegu.

Entzun gure programa hemen:

 

 

Tesla Ordua: 32 irratsaioa

tesla-orduaArratsaldeon lagunok!!

Ekainaren seian egin genuen irratsaio honetan, hasteko Toma Zdravkovićen abesti batekin hasi gara, “kafana muzika” deitutako estiloko abestia, estilo honen nondik-norakoak azaltzeko balio izan digu honek.

Berri txar batekin hasi gara, aurreko eginean, ekainaren 5ean hain zuzen, Montenegro NATOn sartu baitzen. Lehengoan Dušan Marković lehen ministroak goi-bilkura batean parte hartu zuen, baina oraindik Estatua ez zen NATOren parte. Orain esan dezakegu (beren biztanleen iritziaren kontra bada ere), bai, badela. Montenegrotik atera gabe, bertako zenbait eragilek Montenegroko kostaldeko Boka Kotorska (Kotorreko Badia) eskualdearentzat autonomia-proiektu bat aurkeztu dute, eta horretaz ere aritu gara. Kontuan izan behar dugu Boka Kotorska, turismoa dela eta, historikoki Montenegroko eskualderik aberatsena eta aldi berean europarzaleena (beraz, independentziazaleena) izan da historikoki. Beraz, nahiko bitxia da orain Gobernu europarzale bat boterean egonda halako kanpaina hastea, eta batez ere jakinda kanpaina horren atzean alderdi serbiarzale batzuk daudela jakinda. Arrazoien bila ibili gara, eta hainbat faktore aipatu ditugu.

Berriekin jarraituz, Kroaziako Udal-hauteskundeak, Mazedoniako Gobernu-eratzearen ondorengo mugimenduak, Mazedoniaren eta Greziaren arteko hurbilketa berria, Albaniako hauteskundeen aurrean alderdien artean izan diren ustelkeria akusazio ezberdinak eta Serbian abiarazi den alfabeto zirilikoaren aldeko kanpaina aipatu ditugu.

Berriekin bukatzeko, baina ez garrantzia txikiagoa duelako, Kosovon gudaren ondorioz sexu-erasoen biktima izan diren emakumeek laguntzearen inguruko eztabaidaren inguruan aritu izan gara. Bertako agintarien 20.000 biktima kalkulatzen dituzte. Hala ere, serbokosovarren arabera, erasotuak izan ziren serbiar emakumeak ahazten ditu txosten honek, eta baliz egina izan da “serbiar gizona erasotzailea vs erasotutako albaniar emakumea” eskema edo estereotipoa potentziatzeko.

Bukatzeko kirolen emaitzekin jo dugu. Batez ere Vardar Skopje Mazedoniako taldeak (gizonezkoen) Europako Eskubaloi Txapelketan lortu duen balentria zoragarriaz aritu izan gara, finala PSGri (Frantzia) 24-23 irabazi ostean Europako txapeldun berria baita. Jugoslaviako kirolaren historian hau mugarri bat da; eta meritu handiagoa da, kontuan izanik taldeko 18 jokalaritatik 11 jugoslaviarrak direla, fitxaketak eta izan handien kontratazioak nagusitzen diren garai honetan, jugoslaviar harrobiaren indarra erakusten du garaipen honek.

Bukatzeko Balkanetako herrialde ezberdinetan futbol Liga eta Kopa lehiaketek (bai emakumezkoenek zein gizonezkoenek) bukaeran izan dituzten emaitzez informatu dugu.

Entzun programa lotura honetan:

Tesla Ordua, 30. irratsaioa

IMG_19032016_171445Egunon, Drina Zubiaren jarraitzaileok!!

Maiatzean programak erritmo onean egin ditugu, baina arazo batzuk direla medio, blogera erritmo berean igotzerik ez dugu izan.

Maiatzaren 23ko programa honetan,gehienbat, Kroaziako Udal hauteskundeak izan ditugu mintzagai. Hauteskunde honetan, agintean den alderdi eskuindarrak, HDZk (Kroaziako Batasun Demokratikoak) ez ditu oso emaitza onak izan; landagunean eutsi badio ere, hiri handietan zigorra jaso baitu. Sozialdemokratak pixka bat hobeto ibili dira, nahiz eta Zagreben lehen itzulian (Kroazian Frantziako Estatuan erabiltzen den antzeko sistema bat erabiltzen dute), Milan Bandić independenteak irabazi.

Jarraitzeko, Mazedoniako ipuin amaigabearen amaieraz hitz egin dugu, azkenean badirudi Zoran Zaev sozialdemokrata izango baitela lehen ministro. Zaevek hauteskundeak irabazi ez arren, jakina izan da albaniarrekin egin izan duen paktu baten ostean Legebiltzarrean gehiengoa lortu duela. Halere, Gjorgje Ivanov lehendakariak ez zion Gobernua osatzeko enkargua eman nahi sinatutako ituna “Konstituzioaren aurkakoa” zelakoan. Tentsio giro handia egon da, eta azkenean, badirudi sinatutako akordioa moldatu behar izna dutela sozialdemokratek eta alderdi albanomazedoniarrek. Eta hauteskundeekin jarraituz, Albaniako hauteskundeak ere gurean izan ditugu irratsaio honetan.

Polemikarekin jarraituz, Marko Perković Thompson abeslari kroaziarra berriz dugu berrietan, kasu honetan Eslovenian jotzea debekatu izan diotelako. Abeslari famatu honen eskuin muturreko letrak onartezinak direla esan dute Esloveniako agintariek.

Politikarekin bukatzeko, Serbiaren eta Kosovoren arteko harremanaren kapitulu berri bat ireki zaigu aste honetan, beraz, haren gainean ere ibili izan gara.

Bukatzeko futbolaz mintzatu izan gara, izan ere Serbiako (gizonezkoen) Liga Belgradeko Partizanek irabazi du, Liga bukaera bikain baten ostean, azkeneko zazpi partidak irabazita.

Programa entzuteko, egin klik hemen: