Tesla Ordua, 50 irratsaioa

97 irratia ikurraKaixo Dinareetako gailurtxook!

Aste honetan, bi puntu izan ditugu batez ere. Lehena Mazedoniaren eta Greziaren arteko akordio posibilitatearen ingurukoa da. Izan ere, 1995ean, Greziak auzo errepublikari “Mazedonia” izena ez onartzearen emaitza bezala, “Mazedoniako Jugoslaviar Errepublika Ohia” behin-behineko izena atera zuten. Greziak Mazedoniaren nazioarteko instituzioetarako sarrera blokatu egiten du behin-betiko konponbide bat topatu ezean, baina geroz eta herrialde gehiago dira errepublika hura “Mazedoniako Errepublika” izenaren pe onartzen dutenak, beraz horrek Grezia ere negoziazio mahaira hurbildu du. Antza denez, Skopjen VMRO alderdi nazionalistak boterea galtzeak ere akordioa erraztu du beste aldetik (keinu bezala, Skopje eta Tesalonika batzen dituen autobideari Alexander Handia izena Adiskidantza izenaz ordeztu du Skopjek). Greziar prentsak filtratu denaren arabera, “GornaMakedonija”, dena batera (hau da, GoiMazedonia edo MendiMazedonia) zatekeen izen hori, zeinak “Makedonija” barnebiltzen duen, baina aldi berea, hau izen bakar bezala agertuko ez zatekeen.

Mazedoniarekin jarraituz, albaniera Mazedonia osoan hizkuntza ofizial egiteko lege-proiektuaz ere aritu izan gara.

Azkenik, Euskal Herriaren eta Balkanen arteko harremanaz ere aritu izan gara. Izan ere, Fermin Muguruzak atera duen B-Map diska berrian, Belgradi abesti bat dedikatu dio: Belgrad-Hiri Zuria. Abesti horren esanguraz aritu izan gara, eta baita ere, abesti horretarako erabili duen Listaj Goro Ne Zali Behara (“Orbelak ez dira damutzen”) serbiar abesti folklorikoaz. Eta hau aprobetxatuz, Kerobiak duela urte batzuk ateratako Belgrado abestia ere jarri dugu.

Entzun gure programa hemen:

Advertisements

Tesla Ordua, 48 irratsaioa

tesla-orduaKaixo musikazaleok!

Gaurkoan, Balkanei eta Euskal herriari buruzko berri pila dakartzagu.

Programa hasterakoan, Fermin Muguruzak B-map diskan abesten duen “Belgrad, hiri zuria” abestia jarri dugu, “Hiri zuria” adiera nondik datorren azalduz. Hala ere, ez da euskal musikariek Belgraderi buruz ateratzen duten lñehen abestia, Kerobiak “Belgrado” abestia ere atera zuen. Abesti hori ere jarri dugu eta baita ere Fermin Muguruzaren abestian koruak egiteko erabili izna den “Listaj goro” abesti folklorikoa.

Politikari dagokionez, Kosovon Oliver Ivanović serbiar politikariaren erailketaz hitz egin dugu. Lider horri egun, botereduna baino lider sinbolikoa izan zen 1999an Kosovotik serbiar Estatua eta komunitatea desagertzerakoan, ggeratu zen komunitatearen hondarren liderra bezala agertu zelako. Ivanović bai Serbiako zein Kosovoko Gobernuekiko posiizoan zegoen. Momentuz ez da atxiloturik izan.

Berri txikiagoen artean, Mazedoniak eta Bulgariak sinatutako Adiskidetasun itunari buruz aritu izna gara,e ta baita ere Mazedoniaren izen ofizialaren inguruko Mazedonia eta Greziaren arteko negoziazioei buruz.

Kirolen arloan, bi fitxaketei buruz hitz egin dugu, bietan Balkanak eta Euskal herria lotuta agertzen direlarik: alde batetik Cristian Ganea Athleticek fitxatzeaz eta bestetik Einar Galilea NK Rudešek fitxatzeaz. Zorte ona opa diegu biei

Eta azkenik, Kroazian jokatzen ari den (gizonezkoen) Europako Eskubaloi Txapelketaz aritu izan gara.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 44 irratsaioa

tesla-orduaKaixo turbofolkzaleok!!

Ba ez, gaur ez gatoz turbofolkarekin, traparekin baino.

Lehenbizi, berriei ekin diegu, eta horietako lehenen artean, Slobodan Praljak jeneral bosnokroaziarrak bere buruaz beste egitea, bulgariarrek Mazedoniaz duten iritzia eta Arandjelovacen talde antifaxista batek hiriaren kale batek Milan Nedićen (Bigarren Mundu Guda garaian Serbiako diktadore kolaborazionista izan zena) izena eramateaz talde antifaxista bat konturatu ziana eta horren kontra egin dituzten ekintzak izan ditugu hizpide.

Baina aste honetako gai nagusia ez da politika izan, edo bai, musika ere politika ere badelako. Kasu honetan, Mimi Mercedez gazteaz (edo Guda iz Huda, edo Jovanka Oroz, edo izen ofizialez, Milena Janković) aritu zian gara. Mimim Mercedez belgradar eta ez belgradar, baizik eta sarajevoar, zagrebar… gazteen idolo berria bihurtu da. Miki Mercedez, Belgradeko auzo pobreetan jaiotakoak, bere mezuetan ertzeko bizitzaren apologia, emakumetasunaren apologia, patriarkalismoari desafioa, luxuarekiko maitasuna, dirua egin nahia, antikapitalismoa, komunismoa… elkartzen ditu. Oso fenomeno heterodoxoa eta konplexua da, batez ere emakume bat halako “gizonezko” mudnuan sartu izana, hala ere, berak essaten du beretzat bere ardatza aberats eta pobreen artekoa dela, eta berak gizonezko mundua desafiatu duelarik, ez duela esan nahi postulatu feministak oro har partekatzen dituenik.

Bere abesti batzuk ere jarri ditugu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua: 32 irratsaioa

tesla-orduaArratsaldeon lagunok!!

Ekainaren seian egin genuen irratsaio honetan, hasteko Toma Zdravkovićen abesti batekin hasi gara, “kafana muzika” deitutako estiloko abestia, estilo honen nondik-norakoak azaltzeko balio izan digu honek.

Berri txar batekin hasi gara, aurreko eginean, ekainaren 5ean hain zuzen, Montenegro NATOn sartu baitzen. Lehengoan Dušan Marković lehen ministroak goi-bilkura batean parte hartu zuen, baina oraindik Estatua ez zen NATOren parte. Orain esan dezakegu (beren biztanleen iritziaren kontra bada ere), bai, badela. Montenegrotik atera gabe, bertako zenbait eragilek Montenegroko kostaldeko Boka Kotorska (Kotorreko Badia) eskualdearentzat autonomia-proiektu bat aurkeztu dute, eta horretaz ere aritu gara. Kontuan izan behar dugu Boka Kotorska, turismoa dela eta, historikoki Montenegroko eskualderik aberatsena eta aldi berean europarzaleena (beraz, independentziazaleena) izan da historikoki. Beraz, nahiko bitxia da orain Gobernu europarzale bat boterean egonda halako kanpaina hastea, eta batez ere jakinda kanpaina horren atzean alderdi serbiarzale batzuk daudela jakinda. Arrazoien bila ibili gara, eta hainbat faktore aipatu ditugu.

Berriekin jarraituz, Kroaziako Udal-hauteskundeak, Mazedoniako Gobernu-eratzearen ondorengo mugimenduak, Mazedoniaren eta Greziaren arteko hurbilketa berria, Albaniako hauteskundeen aurrean alderdien artean izan diren ustelkeria akusazio ezberdinak eta Serbian abiarazi den alfabeto zirilikoaren aldeko kanpaina aipatu ditugu.

Berriekin bukatzeko, baina ez garrantzia txikiagoa duelako, Kosovon gudaren ondorioz sexu-erasoen biktima izan diren emakumeek laguntzearen inguruko eztabaidaren inguruan aritu izan gara. Bertako agintarien 20.000 biktima kalkulatzen dituzte. Hala ere, serbokosovarren arabera, erasotuak izan ziren serbiar emakumeak ahazten ditu txosten honek, eta baliz egina izan da “serbiar gizona erasotzailea vs erasotutako albaniar emakumea” eskema edo estereotipoa potentziatzeko.

Bukatzeko kirolen emaitzekin jo dugu. Batez ere Vardar Skopje Mazedoniako taldeak (gizonezkoen) Europako Eskubaloi Txapelketan lortu duen balentria zoragarriaz aritu izan gara, finala PSGri (Frantzia) 24-23 irabazi ostean Europako txapeldun berria baita. Jugoslaviako kirolaren historian hau mugarri bat da; eta meritu handiagoa da, kontuan izanik taldeko 18 jokalaritatik 11 jugoslaviarrak direla, fitxaketak eta izan handien kontratazioak nagusitzen diren garai honetan, jugoslaviar harrobiaren indarra erakusten du garaipen honek.

Bukatzeko Balkanetako herrialde ezberdinetan futbol Liga eta Kopa lehiaketek (bai emakumezkoenek zein gizonezkoenek) bukaeran izan dituzten emaitzez informatu dugu.

Entzun programa lotura honetan:

Tesla ordua irratsaioa (12. kapitulua)

Kaixo entzuleok!

Atzoko programan, gure elkarteak aurki antolatuko duen III. Balkandar Asteaz mintzatu gara. Aurtengo Balkandar Astea berezia izango da, eta ez soilik egun bat baino gehiagotan egingo dugulako, eta ezta hiri batean baino gehiagotan egingo ditugulako ekitaldiak, baizik eta Boris Malagurski zinemagile serbo-kanadiarra gure artean egongo delako. Malagurski, Donostia 2016 Kultur Hiriburua programaren laguntzarekin ekarriko dugu Euskal Herrira, eta bi ekitalditan hartuko du parte: irailaren 25ean Egiako Kultur Etxean “Težina lanaca 2//The Weight of chains 2”filema aurkeztuko dugu egilearekin, eta irailaren 26an Donostian zehar (Txillidaren Haizearen Orrazia eskulturatik Basterretxearen Bakearen usoa eskulturaraino) “Oroimenaren Ibilbidea” egingo dugu. Continue reading

Tesla Ordua irratsaioa (10. kapitulua)

Egun on, hajdukok!

Aste honetan, denboraldi berriko Tesla Orduaren lehen irratsaioa grabatu dugu. Lehen alea izIMG_19032016_171445anik ere, pixka bat entrenamendu bezala balio izan badigu ere, oraingoan ere, gai beroak ekarri ditugu.

Lehenik eta behin Iker gazte gipuzkoarra elkarrizketatu dugu, berriki Balkanetara egin zuen familia-bidai bati buruz hitz egiteko. Ikerrek, Belgrade, Skople, Ohrid, Kosovska Mitrovica, Gracanica, Tirana eta Novi Pazar bezalako hiriak bisitatu ditu, eta hango bizipenez hitz egin digu; batez ere bere azken bisitalditik (duela hamar urte) hiri horien bilakaera baloratzeko aukera izan du. Ikerrek, hiriei buruz hainbat ikuspegi eman digu: gatazka, nazio-eraikuntza, parranda, gastronomia eta beste hainbat elementu.

Continue reading

Uz Maršala Tita (Tito mariskalarekin bat)-Vladimir Nazor

Uz Maršala Tita (Tito mariskalarekin bat) abestia Vladimir Nazor partisano eta politikari kroaziarrak konposatu zuen, partisanoentzako abesti gisa. Gerora, bai gudan eta bai guda osteko urteetan ospe handia izan zuen, Kroazian eta Jugoslavia osoan. Ikusiko dugun moduan, partisanoak eta klase kontzientzia (Ukabila, sufrimendua hatzetan)  uztartzen dituen poema bat da.

Vladimir_Nazor

Vladimir Nazor (Iturria: Wikipedia)

Eta ez da gutxirako, Vladimir Nazor guda garaian partisanoekin ibili baitzen. 1943.ean Nazio Askapenerako Kroaziako Estatu-Batzorde Antifaxistako (ZAVNOH) lehendakaria izan zen. ZAHVNOH, Kroaziako Gobernu klandestinoa zen, Kroaziako partisanoen beso politikoa edo “Estatu paraleloa” (Jugoslavia mailako AVNOJen, Jugoslaviako Nazio Askapenerako Estatu-Batzordearen parte zen). Nazor, ZAVNOHren lehen biltzarrean, 1943.eko ekainaren 13an Otočac herrian (Plitvice lakuetatik gertu, egungo Kroaziako Krajinan) sortu zen, eta 1944.eko maiatzaren 8 eta 9 artean “Kroaziako Estatu Federala” (gero Kroaziako Errepublika Sozialista izango zena) sortu zuen. ZAVNOHk azken bilera 1945.eko abuztuaren 21ean egin zuen, non Kroaziako Parlamentu Nazionala bilakatu zen. ZAVNOH oso garrantzitsua izan zen etorkizuneko Jugoslavia federala sortzeko eta baita ere Kroaziaren izaera anitza (serbiarrak Kroaziaren herritar parekideak eta Kroaziako “nazio osagarri” zirela aintzatetsi zuen, aintzatespen hau 1990.ena arte, hau da Jugoslavia desagertu arte egon zen indarrean). Nazor Kroaziako parlamentuko lehendakari eta beraz, Kroaziako lehendakari  izan zen 1949.eko ekainaren 19an hil egin zen arte (bere heriotzarekin banandu ziren Kroaziako Herri Errepublikaren lehendakariaren eta Kroaziako parlamentuaren lehendakariaren karguak). Continue reading