Tesla Ordua-programa 73 (castellano)

Izbori-u-BiH-2018¡Buenas tardes, amigas y amigos del rakija!

Esta vez hemos hecho el programa en castellano. Aprovechando que ya han adjudicado los resultados completos de las elecciones legislativas en Bosnia-Herzegovina, hemos hablado de dichas elecciones –cinco en total: presidencia tripartita de BiH, presidencia de Republika Srpska, parlamento de BiH, y parlamento de cada una de las dos entidades: Federación de Bosnia-Herzegovina y Republika Srpska – y de su complicado sistema. Esta vez, a la novedad de los datos legislativos, pero con la repetición de los datos de las presidenciales, hemos optado por hacer el programa en castellano, para salvar la “repetición parcial” del programa.

Hemos hablado de las claves que ha habido en el comportamiento del votante de las diferentes etnias, como de las declaraciones de los diferentes políticos,  así como de diversos análisis publicados y del futuro que puede deparar al sistema basado en el consenso de Dayton. Nuestra intención era también hablar de Macedonia y del cambio constitucional del nombre de la República para cumplir el acuerdo con Grecia, pero debido a la falta de tiempo nos ha resultado imposible. Esperamos que aun así, nuestro análisis sobre Bosnia os resulte interesante.

Nuestro programa se puede escuchar aquí:

Advertisements

Tesla Ordua, 67 irratsaioa

KordicKaixo Balkanetako mendikateok!

Oraingoan, berriz ere Ipar Mazedoniarekin etorri gara. Izan ere, bertako parlamentuak (sozialdemokraten eta albanomazedoniarren gehiengoarekin) bigarren aldiz onartu du izen aldaketa. Beraz, Errepublikako lehendakaria, Gjorgje Ivanov jauna (izen aldaketaren kontrako oposizioaren gertukoa berau), oraingoan legea sinatzera behartua dago. Izen aldaketak Konstituzio aldaketa ere badakarrenez, herriak izango du azken hitza. Zurrumurruen arabera, erreferenduma irailaren 16an edo 23an izanen da.

Ipar Mazedoniaz aritu aurretik, Bosniari, Kroaziari, Serbiari eta Kosovori egin diogu so, herri horietako hainbat berri kontatu ditugularik. Besteak beste, Hashim Thacik Serbiako albaniarrei buruz esan dituenak, Serbiako Memoria Historikorako Lege berria, Bosnian Republika Srpskak egin dituen ariketa militar berriak eta Kroazian kazetariak desagertzeaz mintzatu gara.

Bestetik, Munduko Kopa ere izan dugu mintzagai. Kroaziako taldeak arrakasta izaten jarraitzen du, eta Islandiaren kontra final-zortzirenetan izandako garaipenaz mintzatu gara. Hala ere, ezin dugu beste gauza bat ahantzi, izan ere, Kroaziako jokalari batzuek, Argentinaren aurka lortutako garaipena, aldagelan Thompson abeslari faxistaren abesti bat abestuz ospatu baitzuten. Gurean aipatu ez den gai bat izan da, eta kezkagarria deritzogu.

Azkenik, eta batez ere, tarte luze bat eman diogu Snježana Kordić filologo kroaziarraren “Jezik i nacionalizam” (“Hizkuntza eta nazionalismoa”) liburuari. Liburu horretan, Kordićek serbokroaziera hizkuntza bakarra dela dio eta argudiatzen du, bai filologia aldetik (beste hizkuntza supraestatal batzuek serbokroaziera baino heterogeneoagoak dira eta ez dute hizkuntza bakarra direla auzitan jartzen), bai dialekto aldetik (aldaera ezberdinak, serbokroazieraren kasuan, ez datoz bat ez muga politikoekin ez etniekin) eta bai historikoki (1990ko hamarkada arte, inork ere ez –agian ustashen salbuespenarekin- jartzen zuen zalantzan hizkuntza bera zirenik, ezta ere egun hizkuntza ezberdinak direla dioten filologoek ere). Kordićen arabera, hizkuntza ezberdinak direla diotenek, politika eta ideologia lehenesten dute hizkuntzaren aurretik.

Entzun gure programa hemen:

Tesla ordua, 42 irratsaioa

MladicEgunon Balkanetako basotxook!!

Gaur, Ratko Mladići buruz hitz egin dugu. Jakin duzuen moduan, asteazken honetan Mladići bizi osorako zigorra jarri dio Hagako Jugoslavia Ohirako Nazioarteko Zigor-Epaitegiak, “genozidioa” eta “garbiketa etnikoa” egotzita, batez ere Srebrenicako hilketak agintzea leporatzen diote.

Sententzia honen zergatiak eta kausak aztertzen saiatu gara, baita ere Srebrenicaz eman izan ohi diren zenbakiak, eta Hagako sententziaren eta sententziaz egiten diren prentsa-komentarioen atzean dagoen ideologia. Bosniako Gudaren arrazoiak eta eboluzioa ere aztertu dugu.

Bukaerako minutuan, Balkanetako egunekoari errepasoa eman diogu, Esloveniako lehendakaritzarako hauteskundeei batez ere. Bestetik Mazedonian Eliza Ortodoxoak eman duen azken pausua ere komentatu dugu.

Hona irratsaioaren podcasta:

 

Tesla Ordua, 41 irratsaioa.

Gabon Bosniako mendilerrook!!tesla-ordua

Irratsaio honetan, Bosniako errefuxiatu serbiar bat elkarrizketatu dugu gurean- Mihailo Ristić du izena, Tuzlan (Bosniako Federazioa, Bosnia) jaio zen eta Bijeljinan (Republika Srpska, Bosnia) bizi da egun. Elkarrizketa gaztelaniaz izan da.

Hemos entrevistado a Mihailo Ristić, refugiado serbobosnio nacido en Tuzla (Federación de Bosnia, Bosnia), que pasó su infancia y parte de su adolescencia en Igualada (Cataluña) y actualmente vive en Bijeljina (Republika Srpska, Bosnia). Mihailo no ha hablado de su infancia, de sus procesos de integración, de la vida actual en Republika Srpska y Bosnia, y la sensación de ser un refugiado “no visible”, esto es, un refugiado serbobosnio, un grupo que la mayoría de la población desconoce incluso que tuvo refugiados. Ristić también nos ha hablado de su visión de la sociedad actual serbia y bosnia, tanto en torno a la economía,como al nacionalismo, como a la política.

Podéis escucharlo aquí. Disfrutad:

 

Tesla ordua, 38. irratsaioa

tesla-orduaKaixo!

Gure azken irratsaioaren lehen partea Hungarian bizi den Josemirekin elkarrizketa batean zentratu dugu eta bigarrenean berriak kontatuko ditugu.

Comenzamos el programa con una entrevista a Josemi, compañero que vive en Hungría. Hemos hablado sobre tres temas: a) la polémica con la Universidad Centroeuropea; b) la nueva ley educativa de Ucrania, en la que se pretende eliminar la enseñanza en ellas lenguas minoritarias, algo que afecta también a la minoría húngara de la región de Zakarpatia (Transcarpatia) y, por ello, el Gobierno húngaro se ha mostrado muy crítico con esta nueva ley; y c) sobre las futuras elecciones al Parlamento húngaro previstas para el 2018.

Berriei dagokienez, hainbat izan ditugu mahai gainean: Hasteko, Republika Sprskak bere neutraltasun militarra aldarrikatu du. Republika Srpskak armarik eduki ezean, adierazpen hau sinbolikoa da, baina Bosnia-Herzegovina NATOri gerturatzea emaniko uko-erantzun garbia da, eta are Bosnia-Herzegovinaren krisi politikoa handitu dezake (Republika Srpskak independentzia erreferendum bat egin nahi du). Jarraituz hauteskunde prozesu bitaz ere mintzatu gara, biak Udal hauteskundeak direlarik: bata Mazedonian (SDSM Gobernuko alderdiak emaitza bikainak izan ditu) eta bestea Kosovoko gehiengo serbiardun udalerrietan, azken hauteskunde hauetan, alderdi batzuek Belgradeko alderdiak babestutako alderdiari iruzurra erabiltzea leporatu diote. Azkenik, guda-kriminalak izendatu ohi direnen inguruan sortu den kalapitaz mintzatu gara, ezen Aleksandar Vulin Serbiako Armada ministroa kritikatua izan da armadako beteranoen ekitaldi batean Hagako kartzelatik atera berri izan den Vladimir Lazarevicekin agertzearekin. Hori Bosnian Naser Oric Bosniako armada buru ohia errugabetu duten eta Kosovok NATOko pilotu bat ohoratu duen astean.

Tesla Ordua, 19. irratsaioa

Tesla Ordua

Gabon lagunok!

Tesla Ordua irratsaioaren programa honetan, aurtengo urtarrilean estreinatu dugun  formatua hartu dugu berriro; hau da, Balkanak eta Munduko geopolitika uztartu ditugu. Oraingoan, Donald Trump izan dugu hizpide, laster AEBtako lehendakari kargua hartuko du eta. Trumpek munduarekiko, Errusiarekiko, Txinarekiko, Europarekiko, NATOrekiko eta Latin Amerikarekiko antza jarraituko duen politikaz aritu gara, eta bere iragarri isolamendu-politikaren mugak azaldu ditugu. Balkanei ere tarte bat egin diegu, izan ere Trumpek 1999.ean NATOk Serbia bonbatu zuelako barkamena eskatu du eta. Mendebaldeko lehen “sistema-barruko” politikaria da halako aitortza egin duena.

Hau girotzeko, Serbiako FC Apatride Utd reggae taldearen musika jarri dugu

Azkenik, Balkanetako berriei tartea egin diegu: Moldaviako eta Transnistriako lehendakariak elkartzeko asmak,, Mazedonian sekula bukatzen ez diren Gobernua osatzeko negoziaketak, Bosniaren eta Republika Srpskaren arteko polemika, Kroaziako hezkuntza erreforma kontserbakorra eta datozen Serbiako hauteskundeak izan ditugu mintzagai.

Programa entzuteko hemen klikatu:

Tesla ordua (18 irratsaioa)

Egunon, Balkanetako euri eta haizea!!

radicalidad_azalaOraingoan saio berri bat egin dugu, pixkanaka, asteroko erritmora ohitzen baikoaz. Gaurkoan, Euskal Herriko futbolzaleek jada ezagutzen duten berri batekin hasi dugu programa hau, hain zuzen ere, Osasunak bere entrenazailea berri gisa Petar Vasiljević izendatu izanarekin; berri hau Osasunako serbiar jokalariak gogorarazteko aprobetxatu dugularik. Jarraian berri politikoei ekin diegu, eta bertan, Mazedoniako hauteskunde ostean Gobernua osatzeko negoziaketak eta albaniar alderdien eskaerak, Kosovoko lehen ministro ohi Ramush Haradinajen atxiloketa, guda krimenak eginda egotzita; eta Republika Srpskaren 25 urteurrena, eta horrek sortu duen polemika –Bosniak ospakizuna debekatu baitu izan ditugu hizpide. Berrien atala bukatzeko, anekdota batekin bukatu dugu, Vesna Vulović Jugoslaviar Hegazkin Konpainiako (JAT) langilearen heriotzarekin. Vulovićek, altuera handieneko erorketa baten ondoren biziraun izanaren errekorra du, 1972ean bera zihoan hegazkinak 10.000 metrotara eztanda egin ostean (kroaziar ultraeskuindarrek aldarrikatu zuten atentatua) Srbska Kamenice deitutako txekoslovakiar herrian bizirik zela lurreratu baitzen.

Gerora, animaliei buruz hitz egin dugu, eta txekoslovakiar artzaia edo txekoslovakiar otsozakurra izan dugu hizpide. Zakur-arraza hau 50. hamarkadan sortu zen, Txekoslovakiar Armadak alemaniar artzaia eta Karpatoetako otsoa (canis lupus lupus) nahastu zituenean. Zakurren arraza hau egun Bilbon geroz eta gehiago ikusten dugu, hori dela eta honi buruz aritu gara.

Eta bukatzeko, Iruñeko Katakrak argitaletxeak erdarara itzuli duen  kroaziarraren La radicalidad del amor liburuari buruz aritu gara, eta liburu honekin ditugun adostasun eta desadostasunak aipatu ditugu. Horvatek bere liburuan maitasunak duen potentzialitate iraultzailea aipatzen du, biak, maitasuna zein iraultza, baitira errutinaren puskatzaileak; eta aldi berean, bien arteko bateratasuna proposatzen du Horvatek, 1968ko iraultzak ekarri zituen desbideraketa liberalak ere kritikatzen dituelarik.

Honen bestez, hurrengo asterarte!