Tesla Ordua, 78 irratsaioa

tesla-ordua ikurra

Kaixo, partisanook!!

Aste honetan, berriz ahots bakarrean egin dugu programa. Oraingoan, historiaren inguruko gauzek programaren erdia jan digute, beraz oso toki gutxi utzi diegu berriei. Lehenik eta behin, Errepublikaren Egunari buruz aritu izan gara. Izan ere, programa hau azaroaren 29an egin dugunez, kontuan izanik 1943ko azaroaren 29an Jugoslavia Sozialista sortu zenez, eta egun hau Jugoslaviaren garaietan jaiegun ofiziala izan zen. Beraz, lehenik eta behin egun honetaz, eta 1943an partisanoek Jugoslavia Sozialista aldarrikatzeaz aritu izan gara, urte horretan, partisanoek, Jugoslavia okupatuta zegoela aldarrikatu baitzuten. Hola, euren menpe zeuden lurraldeetan Estatu potentzial bat eraiki zuten, aurreko egoera aldarrikatu baino gehiago (txetniken proposamena azken  hau zen). Gako hauek azaldu ditugu.

Jarraitzeko, asteko hiru berri nagusiak aipatu ditugu. Lehenik eta behin, Kosovok Interpolen sartzeko saiakeraren porrotari emandako erantzunaz; Serbiatik eta Bosnia-Herzegovinatik datozen gaien gaineko %100eko zerga jarri baitu, bai Serbiarekiko negoziazioak zein barnean serbokosovarrekiko harremanak kaltetuak izan direlarik. Bestetik, Bosniako Estatutasunaren Egunaz, zein Vojvodinak Serbiarekin bat egitearen mendeurren-ospakizunez aritu izan gara. Eta bukatzeko, Montenegroko Estatuak, zenbait serbiar intelektuali (Čedomir Antić, Aleksandar Raković, Matija Bečković), Montenegron sartzea debekatu die, Montenegrok Serbiarekin bat egitearen mendeurrena ospatzen zuten ekitaldi batean parte hartu nahi zutela eta. Adierazpen askatasunaren kontrako eraso bat dugu hau, guren oihartzunik izan ez badu ere (zer gertatuko zatekeen hau Errusian gertatuko balitz?).

Bukatzeko Kosovoko Armadaren sorreraz hitz egin dugu, abendu honetarako sortzeko asmoa baitu Kosovoko Gobernuak. Bestetik eta azkenik, Ipar Mitrovican Kosovokopoliziak egin izan dituen atxiloketa batzuen inguruan hitz egin dugu. Albaniar prentsaren arabera, atxilotuek Oliver Ivanović erailtzearekin zerikusia izan zuten. Serbiar prentsaren arabera, atxiloketak, zergen igoeren kontrako protestekin izan dute zerikusia.

Entzun gure programa hemen:

Advertisements

Tesla Ordua, 77 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo Balkanetako mahastiok!

Gaurko irratsaioan izan dugun gai zentrala, Kosovok Interpolen sartzeko saiakera izan da. Kosovoren eskaera ukatu egin dute, bi herenen gehiengoa lortu ez baitu. Zergatik eta nola gertatu izan zen, politikari nagusienen (bai serbiarren zein albaniarren) erreakzioak eta Balkanetan izan ditzazkeen ondorioak aztertu ditugu. Kosovok Serbiako eta Bosniako (Bosniak abstentzioa eman du) produktuen gaineko zergak igo ditu, eta Serbiak kargu hartu du Ipar Mazedoniaren eta Montenegroren Pristinaren aldeko botuaz, armada- eta polizia-elkarlana kili-kolo dagoela esanaz.

Beste bi berri garrantzitsu ere izan ditugu. Batetik, Nikola Gruevski Ipar Mazedoniako lehen ministro ohia Budapesten aterpe eskatuta egotea. Hungariako Gobernuak ez du posizio ofizialik atera, baina Gobernuaren aldeko prentsak eta Fidesz alderdiak Gruevski babestu dute, oposizioak eraso (eta batez ere Gobernua ere eraso duelarik). Hungariako polarizazio politikan beste faktore bat bihurtu da hau. Bestetik, Bosnian, hauteskunde-osteko aliantzez aritu gara. Bosnian, goi-ganberarako ordezkarien izendapenerako adostasunik ez dagoenez, parlamentuak ezin dira osatu, eta berez, Gobernuak ezta, ez Bosnia-Herzegovina osoko mailan, ez Federazioan, ez Republika Srpskan. Hala ere, aliantzak forma hartzen hasi dira eta horretaz hitz egin dugu. Nazioarteko berrien atala bukatzeko Ana Brnabić Serbiako lehen ministroak Hagak zigortutako serbiar militarrek euren zigorrak Serbian bete dezaten eskatu duela, eta Lora Vidović Kroaziako arartekoak, azken hilabeteetan Kroazian ematen ari den ikur faxisten ugaltzeaz kezka adiera zuela aipatu dugu.

Bukatzeko Euskal Herriko berriez aritu gara. Aste honetan Slavenka Drakulićek Donostian eman beharreko hitzaldiak aipatu ditugu, eta bestetik, hiru euskal itzultzailek, Garazi Arrulak, Elixabete Manterolak eta Arantzazu Rojok Bulgariara egindako bidaiaz aritu gara. Arrulak, Manterolak eta Rojok han Marija Patxkova bulgariar itzultzailearekin egin dute topo: honek Bernardo Atxagaren zein Arantxa Urretabizkaiaren lanak bulgarierara ekarri ditu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 76 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Balkanetako neguko elur-malutatxook!

Gaurkoan, politikari buruzko berri oso esanguratsu batekin hari dugu irratsaioa. Gurean oihartzunik izan ez badu ere, Balkanetan izan du, eta handia gainera: Nikola Gruevski Ipar Mazedoniako lehen ministroak, ustelkeria kasu bat dela eta bi urteko kartzela zigorra duenak, herrialdetik ihes egin eta Hungarian aterpe politikoa eskatu baitu. Gruevskiren arabera, bera eta bere VMRO alderdia, Gobernuaren eta justiziaren partetik abiatutako jazarpen kanpaina baten biktima dira, eta horregatik egin behar izan du ospa. Viktor Orbán Gruevskiren aliatu eta gertuko izan da (bai errefuxiatuen krisian, eta baita ere nazioarteko komunitatearekiko kritikan, gogoratu behar Gruevski boteretik kentzeko gakoa izan zirela 2016ko protesta batzuk “koloreetako iraultza” deritzen eskemetan betean sartzen direnak. Bai Gruevski eta bai Orbán EBrekiko eta GKE mendebalzaleekiko oso kritikoak izan ohi dira). Egungo Ipar Mazedoniako Zoran Zaev lehen ministroak Gruevskiren estradizioa eskatu du.

Defentsa-arloko berriekin jarraitu dugu gero. Alde batetik, Kosovoko Gobernuak Armada sortzeko pausuekin jarraitzen du, eta oraingoan NATOren oniritzia ere badu, Serbiako Gobernua berriz ere kontra jarri bada ere. Bestetik, Bosniako Armadan 10 milioi dolar galdu izan direla salatu izan dute. Honekin jarraitzeko, guda ezberdinetan guda-krimenak direla eta auziperatutako jeneral batzuen inguruko berriak ere eman ditugu.

Jarraitzeko kulturarekin jarraitu dugu. Montenegroko Gobernuak Hizkuntzaren Lege berri bat atera nahi du, “herrialderen hizkuntza eta kultura babesteko asmoz”. Lege horren arabera, montenegroera hizkuntza bereizi bat da. Honek, Montenegrok independentzia eskuratu zuenetik hartu duen politikarekin bat egiten du, hau da, montenegroera eta serbiera bereiztearekin, baina herritarren artean polemika handia piztu du, herritarren gehiengoaren arabera (eta aho batez, nazioarteko filologoen komunitatearen arabera) hizkuntza bera baitira.

Bukatzeko, Euskal Herriko berriekin bukatu dugu. Hasteko, aste honetan Euskal Herriko Pikara Magazine aldizkarian, Bosniako emakumeen historia idazteko proiektu bati buruzko berria agertu da, eta proiektu horri buruz aritu izan gara. Jarraitzeko, Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritza bat, Biktimen eta Giza Eskubideen Arreta-Bulegoaren buru Monika Hernandok gidatuta, Bosniara eta Serbiara bidaian dabil,hango errefuxiatuen zentruak ezagutzeko helburuarekin. Bukatzeko, aurreko irratsaioan aipatu genuen Slavenka Drakulić idazleari eta honen “Han ez banengo bezala” euskaratutako lanari erreferentzia egin diogu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 75 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Danubioko txalupatxook!

Oraingoan, programa bi eletan egin dugu, elkarrizketa bat erdaraz, eta berriak euskaraz.

Comenzamos con una entrevista a nuestro amigo Josemi, que vive en Budapest, y nos ha puesto al corriente de la actualidad de aquel país, tanto sobre el Gobierno de Orbán, su realidad e imagen, así como los conflictos que tiene con los liberales, con Soros y su universidad CEU y también con la extrema derecha de Jobbik. Estas fuerzas tienen una alianza que a priori parece antinatura, pero que se explica con unas claves, que son las que Josemi ha intentado darnos. Sigan a Josemi en twitter en @Hungria_Roja

Euskaraz jarraitu dugu gero berriekin. Izan ditugun berrien artean, Bosniako hiru lehendakarietako baten Željko Komšićen adierazpen polemiko batzuk dira lehenengoak. Beste berri bat, pozgarria kasu honetan, gizarteari buruzkoa izan da, izan ere, 2002-2015 arteko Europa mailako inkesta baten arabera, Serbia, Eslovenia eta Kroazia dira beltzekiko jarrera sozial hoberena duten herrialdeak. Balkanez beste irudi bat ematen digu honek, komunikabideetan agertzen denaz guztiz bestelako irudia.

Baina politika alde batera utzita, literaturaz era aritu izan gara, izan ere, beste berri pozgarri bat, eta kasu honetan oso salbuespeneko berri pozgarria baitugu: Slavenka Drakulić idazle kroaziarraren lan baten euskaratzeaz jabetu izan baikara. “Han ez banengo bezala” da lana, eta azaroaren 22an aurkeztuko dute Donostiako Kaxilda liburudendan. 23an Koldo Mitxelena Kulturunean Drakulić berak hitzaldia emango du.

Arteari jarraiki, Eriz Moreno, bertan elkarrizketatu dugun mutilak, Nafarroan, Noainen, “Sloboda narodu!” deitutako erakusketa zabaldu duela era esan dugu. Azaroaren 23a arte erakusketa ikusgarri izanen da.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua 74 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Adriatikoko marinelok!

Gaurkoan programa ele biz egin dugu. El programa de hoy ha sido bilingüe. Hemos comenzado en castellano a hablar sobre el fallido referéndum sobre el cambio de nombre del Estado e integración en la UE y OTAN en Macedonia; y el posterior cambio en la Constitución aprobado por el Parlamento, en espíritu de lo preguntado en el referéndum. En nuestro análisis hemos analizado la actitud de los votantes, así como de diferentes partidos e instancias del Estado macedonio, como la reacción de la llamada “comunidad internacional”.

Gero euskaraz jarraitu dugu asteko berriak kontatuz. Berri horien artean, Bosnia-Herzegovina sufritzen ari den jendearen emigrazioaz hitz egin dugu, batez ere, kanpoan bizi diren gero eta bosniar herritar gehiago bosniar herritartasunari uko egiten ari baitzaio (beraz, emigratzeaz gain, inoiz Bosnia-Herzegovinara itzultzeko asmo falta erakusten du honek). Bestetik Kosovoko berriez ere aritu izan gara, bai Kosovoko Armada sortzeko proiektuaz, zein Hashim Thaci lehendakariak Ipar Kosovo Preševorengatik trukatzeko egin duen iradokizun polemikoaz (eta oposizioak gaitzetsiaz). Berriekin jarraituz, Eliza Ortodoxoaren barruan Moskuren eta Konstantinoplaren arteko zatiketak Balkanetako ortodoxoen artean izan dezakeen ondorioez hitz egin dugu. Bestetik, udako berri bat izan dugu, izan ere, Busturialdea eskualdeko gazte batzuk, Gernika Gogoratuz elkarte bakezalearen babespean abuztuan Kroaziara joan baitziren memoria historikoa lantzera. Bidai hau ere bertan landu dugu:

Entzun gure programa hemen: