BALKANAK ETA ZORROZTASUNA (Ainara Arratibeli erantzunez)

Askotarako eman du Granit Xhaka eta Xherdan Shaqiri Suitzan jokatzen duten jokalariek golak ospatzeko egin duten ikur albaniarrak. Batez ere, Balkanetako gudari buruzko kontakizun zehatz bat zabaltzeko. Baita ere, BERRIAn, Ainara Arratibelek idatzitako artikulu baten eskutik (“Suitzaren Babelgo dorrea”, BERRIA 2018-6-27).

Izan ere, Arratibelen artikuluak bestelako egunkarietako ildoa jarraitzen du, jokalari albaniar-suitzarrek egindako keinu nazionalistak ez omen dira nazionalistak, justiziazkoak edota askatzaileak ziratekeen, pairatu zuten serbiar zanpaketaren ondorioz ondorio logikoa-edo eman nahiko bailitzan. Antza sufrimendua batzuek soilik pairatu zuten eta horiek ez dutenez ahaztu partida berezia zen. Bestalde, guden sufrimendua pairatu zuten serbiarrekiko keinu horiek zein eragin duten ez da aipatzen.

“Justiziaren” kontakizun hau jarraitzeko BERRIAko kazetariak (eta beste askok) eman dituzten datuak ez dira zuzenak: ez Xhaka ez Shaqiri ez dira gudako errefuxiatuak. Xhaka 1992an Suizan jaio zen, eta urte hartan emigratu zuen Shaqirik Suitzara; Kosovoko guda hasi baino zazpi urte lehenago. Granit Xhakaren aita “1986ean Slobodan Miloševićen Gobernuaren kontra protestatzearren” atxilotu zutela diosku Arratibelek, baina 1986an Milošević ez zen inongo Gobernuren, ez Serbiakoaren, ez Jugoslaviakoaren, buru.

Ez dira aurkitzen dugun akats bakarrak. Izan ere Suitzako taldean jokatzen duten “guda errefuxiatuen” artean, “bosniarrak” ere aipatzen dizkigu Arratibelek. Bosnakiar jatorriko bakarra Haris Seferović dugu, honen gurasoek ere, guda aurretik, 1984an, Suitzara emigratu zuten. Bestetik, serbiarren izaera ustez probokatzailea azpimarratzeko edo, ustez Aleksandar Mitrovićek esandakoak aipatu ditu. Baina larriagoa da, Arratibelek honen inguruan jarritako “kontestua”: Mitrović eta 2014ko Serbia-Albania partidako istiluak lotzen ditu. Partida hartan, Arratibelen arabera, “drone bat pasatu zen Kosovoko banderarekin, Mitrovićek hartu egin zuen eta albaniar jokalariek keinua salatu zuten”. Bandera hori ez zen Kosovokoa, Albania Handiarena baino, “gu gara bertakoak” leloarekin, hots, probokazio handia zena (serbiarrei euren etxean arrotz deitzea baitzen). Bestetik, bandera hartu zuena (partidak jarrai zezan, berak aitortu moduan), ez zen Aleksandar Mitrović izan, Stefan Mitrović baino (Aleksandar Mitrovićek partida hortan ez zuen jokatu). Eta azkenik, albaniar jokalariek ez zuten “keinua salatu”, Stefan Mitrović jipoitzera joan ziren (borroka hasi zuena Granit Xhakaren anaia Taulant izan zen). Akats gehiegi berrien zorroztasunaren onerako.

Kezkaz ikusten dugu guzti hau, bai kasu batzuetan adjektiboei ematen zaien kargagatik, eta beste batzuetan datu batzuk oker ematearren, eta beste datu batzuk ahaztearren. Baina atzetik, datuen erabilera hori, Balkanetako gudaren kontakizun jakin bat indartzeko erabili denaren susmoa dugu.

Advertisements

Tesla Ordua, 47 irratsaioa

tesla-orduaKaixo balkanzaleok!

Gaurkoan, bi berri nagusi ekartzen dizkizuegu. Lehenik eta behin, Kosovon, Gerra Krimenak epaitzeko Nazioarteko Epaitegiaren polemika dugu. Hau, EBren proposamena izan zen, eta orain AEBk lagundu du, Kosovon izan ziren krimenak epaitzeko asmoarekin sortu behar zen epaitegi bat dugu. Hasieran Kosovoko Gobernuak baiezkoa eman zion (bai leehndakaria zein lehen ministroa UÇKko kide ohiak dira), baina oposizioaren protestak direla eta, etzera egitear da. Gobernuan, gainera Srpska Lista, Belgradeko Gobernuaren hurbilekoa den alderdia dugu, eta oposizio nazionalistarentzat horrek gauzak larriago egiten ditu. Ikusiko beharko da arrazoiakzeintzuk diren, baina badirudi Kosovoko populazioaren sektorerik nazionalistena beldur dela ea Epaitegi hori eratzen bada, eta nazioarteko jurisdikzioaren pa badago, ondorioak egun indarrean den bertsio nazionalistaren aurkakoak ez ote diren izango.

Bestetik, beste berri abtzuen artean, kirol arloan NK Rudeš talde kroaziarraren ibilera komentatu dugu. Talde hori Alavesekin hitzartuta dago. Kroaziako lehen mailan dago, baina 20 partida jokatuta bi soilik irabazi dituenez, azken postuan dago (10 talde dira Kroaziako Ligan, eta bakoitzak lau aldiz jokatzen du aurkari baoitzaren kontra, 36 partida guztira). Orain arte, Iñaki Alonso bizkaitarra izan dute entrenatzaile, baina kargutik kendu egin dute, Alaveseko jokalari ohi Dinko Jelicic entrenatzaile berria izango delarik.

Bukatzeko, hzkuntzalaritzari buruz ibili gara, izan ere, Vienako bi hizkutnzaririk, Joachim Ratzinger eta Stefan Schumacher izenekoek albaniera ilirieratik ez datorrela frogatu baitute. Euren ikerketa egiteko XVII mendeko Pjeter Bogdaniren testuak erabili dituzte. Albanieraren eta ilirieraren arteko harremanaren aldeko tesia erabat nagusi da Albanian, bai Estatuaren aldetik zein bertako komunitate zeintifikoaren aldetik

Entzun gure programa hemen: 

 

Tesla ordua, 42 irratsaioa

MladicEgunon Balkanetako basotxook!!

Gaur, Ratko Mladići buruz hitz egin dugu. Jakin duzuen moduan, asteazken honetan Mladići bizi osorako zigorra jarri dio Hagako Jugoslavia Ohirako Nazioarteko Zigor-Epaitegiak, “genozidioa” eta “garbiketa etnikoa” egotzita, batez ere Srebrenicako hilketak agintzea leporatzen diote.

Sententzia honen zergatiak eta kausak aztertzen saiatu gara, baita ere Srebrenicaz eman izan ohi diren zenbakiak, eta Hagako sententziaren eta sententziaz egiten diren prentsa-komentarioen atzean dagoen ideologia. Bosniako Gudaren arrazoiak eta eboluzioa ere aztertu dugu.

Bukaerako minutuan, Balkanetako egunekoari errepasoa eman diogu, Esloveniako lehendakaritzarako hauteskundeei batez ere. Bestetik Mazedonian Eliza Ortodoxoak eman duen azken pausua ere komentatu dugu.

Hona irratsaioaren podcasta:

 

Tesla Ordua, 41 irratsaioa.

Gabon Bosniako mendilerrook!!tesla-ordua

Irratsaio honetan, Bosniako errefuxiatu serbiar bat elkarrizketatu dugu gurean- Mihailo Ristić du izena, Tuzlan (Bosniako Federazioa, Bosnia) jaio zen eta Bijeljinan (Republika Srpska, Bosnia) bizi da egun. Elkarrizketa gaztelaniaz izan da.

Hemos entrevistado a Mihailo Ristić, refugiado serbobosnio nacido en Tuzla (Federación de Bosnia, Bosnia), que pasó su infancia y parte de su adolescencia en Igualada (Cataluña) y actualmente vive en Bijeljina (Republika Srpska, Bosnia). Mihailo no ha hablado de su infancia, de sus procesos de integración, de la vida actual en Republika Srpska y Bosnia, y la sensación de ser un refugiado “no visible”, esto es, un refugiado serbobosnio, un grupo que la mayoría de la población desconoce incluso que tuvo refugiados. Ristić también nos ha hablado de su visión de la sociedad actual serbia y bosnia, tanto en torno a la economía,como al nacionalismo, como a la política.

Podéis escucharlo aquí. Disfrutad:

 

Tesla ordua, 37. irratsaioa

IMG_19032016_171445Kaixo!

Gure azken irratsaioan berri nahiko txundigarri batekin etorri gara. Izan ere, Bosniako Auzitegi Gorenak, 1992-1995 urte arteko gudan Bosnia-Herzegovinako Errepublikako Armadaren buru izan zen Naser Orić errugabetzea eta aske uztea erabaki du, biktima serbobosniarrek Orić hainbat eta hainbat jenderen heriotzaren erruduntzat jotzen badute ere. Orić Srebrenicako hiri “babestuaren” (NBEren babespea) arduradun militarra da, eta bere kontrakoen 1992 eta 1993ko Gabonetan (batez ere) inguruko herri serbobosniarretako jendea milaka hiltzeaz leporatzen dute. Orić errugabetzeak Bosnia-Herzegovinan hainbat erreakzio ezberdin piztu ditu. Horiez mintzatu gara eta baita ere Srebrenican gudan zehar gertatutakoaz eta horri buruz dauden hainbat bertsioez.

Beste alde batetik, epaiketatik epaiketara egin dugu salto. Montenegron, ustezko Estatu-kolpea dela eta, oposizioko buru bat, Milan Knezević epaitzen ari dira. Knezevićek dio beraren kontrako epaiketa “politikoa” eta “serbiarren kontrako jazarpena” dela. Epaiketa hau Montenegro NATOn sartzeak sortu duen herri haserrearen testuinguruan kokatu behar dela deritzogu.

Bukatzeko, kirolei egin diegu tartea, eta bertan Europako (gizonezkoen) Futbol Txapelketarako sailkapen faseaz hitz egin dugu. Kostata, baina gure ordezkari batek, datorren urtean Errusian egoteko txartela lortu du, Serbiak, Georgiari irabazi beharreko partida 1-0 irabazi ostea. Beste jugoslaviar talde ohi batek, Kroaziak, bigarren aukera jokatuko du. Balkanetako hirugarren talde batek, jugoslaviarra ez izan arren ere hirugarren aukera hori izango du: Greziak.

Tesla ordua 34. irratsaioa

Kaixo Danubioko txalupok!!

brnabicGaurkoan, 34. irratsaioan, batez ere Serbiak NATOren kontra jarritako salaketez aritu izan gara. Salaketa hori 1999ko bonbaketa zela eta izan da, eta gaur azaldu ditugu bonbaketa honen nondik-norakoak; zeintzuk izan ziren helburuak eta abar. NATOk Balkanetan egin duen espantsioaz ere hitz egin dugu.

Beste alde batetik, Serbian lehen ministro postua “hutsik” egon denez gero (Vučić lehendakari izendatu duten geroztik hona), postu horretarako Alderdi Aurrerakoiaren hautagai eta ziurrenik lehen ministro berria izango den Ana Brnabić proposatzeari buruz hitz egin dugu (independentea dena, nahiz eta Vučićen gertuko emakumea izan). Brnabić, lesbiana eta etnikoki kroaziarra da, eta alde batetik Serbiaren estereotipo negatiboak desmontatzen lagun dezake izendapen honek, baina hori bai, ikusi beharko da zer nolako politika egiten duen, bere ibilbidea Mendebaldeko instituzioetatik oso hurbil egon baita (USAID eta NDF). Baita ere harrigarria izan zaigu gutxiengoen kide den pertsona bat lehen ministro postuan ezartzeak zein oihartzun gutxi izan duen gure arteko prentsan.

Esan beharra dago, Euskal Herriko emakume politikariez ari garela, akats bat egin dugula: esan dugu Euskal Herriko hiriburuetan soilik emakumezko bakarra egon dela (Yolanda Barcina, Iruñean), baina esan beharra dago beste bat ere egon dela, Pilar Careaga Bilbon (1969-1975), nahiz eta egia den hau ez zela herriak aukeratutakoa izan.

Entzun gure programa hemen (edo jaitsi hemen):

Tesla Ordua: 32 irratsaioa

tesla-orduaArratsaldeon lagunok!!

Ekainaren seian egin genuen irratsaio honetan, hasteko Toma Zdravkovićen abesti batekin hasi gara, “kafana muzika” deitutako estiloko abestia, estilo honen nondik-norakoak azaltzeko balio izan digu honek.

Berri txar batekin hasi gara, aurreko eginean, ekainaren 5ean hain zuzen, Montenegro NATOn sartu baitzen. Lehengoan Dušan Marković lehen ministroak goi-bilkura batean parte hartu zuen, baina oraindik Estatua ez zen NATOren parte. Orain esan dezakegu (beren biztanleen iritziaren kontra bada ere), bai, badela. Montenegrotik atera gabe, bertako zenbait eragilek Montenegroko kostaldeko Boka Kotorska (Kotorreko Badia) eskualdearentzat autonomia-proiektu bat aurkeztu dute, eta horretaz ere aritu gara. Kontuan izan behar dugu Boka Kotorska, turismoa dela eta, historikoki Montenegroko eskualderik aberatsena eta aldi berean europarzaleena (beraz, independentziazaleena) izan da historikoki. Beraz, nahiko bitxia da orain Gobernu europarzale bat boterean egonda halako kanpaina hastea, eta batez ere jakinda kanpaina horren atzean alderdi serbiarzale batzuk daudela jakinda. Arrazoien bila ibili gara, eta hainbat faktore aipatu ditugu.

Berriekin jarraituz, Kroaziako Udal-hauteskundeak, Mazedoniako Gobernu-eratzearen ondorengo mugimenduak, Mazedoniaren eta Greziaren arteko hurbilketa berria, Albaniako hauteskundeen aurrean alderdien artean izan diren ustelkeria akusazio ezberdinak eta Serbian abiarazi den alfabeto zirilikoaren aldeko kanpaina aipatu ditugu.

Berriekin bukatzeko, baina ez garrantzia txikiagoa duelako, Kosovon gudaren ondorioz sexu-erasoen biktima izan diren emakumeek laguntzearen inguruko eztabaidaren inguruan aritu izan gara. Bertako agintarien 20.000 biktima kalkulatzen dituzte. Hala ere, serbokosovarren arabera, erasotuak izan ziren serbiar emakumeak ahazten ditu txosten honek, eta baliz egina izan da “serbiar gizona erasotzailea vs erasotutako albaniar emakumea” eskema edo estereotipoa potentziatzeko.

Bukatzeko kirolen emaitzekin jo dugu. Batez ere Vardar Skopje Mazedoniako taldeak (gizonezkoen) Europako Eskubaloi Txapelketan lortu duen balentria zoragarriaz aritu izan gara, finala PSGri (Frantzia) 24-23 irabazi ostean Europako txapeldun berria baita. Jugoslaviako kirolaren historian hau mugarri bat da; eta meritu handiagoa da, kontuan izanik taldeko 18 jokalaritatik 11 jugoslaviarrak direla, fitxaketak eta izan handien kontratazioak nagusitzen diren garai honetan, jugoslaviar harrobiaren indarra erakusten du garaipen honek.

Bukatzeko Balkanetako herrialde ezberdinetan futbol Liga eta Kopa lehiaketek (bai emakumezkoenek zein gizonezkoenek) bukaeran izan dituzten emaitzez informatu dugu.

Entzun programa lotura honetan: