Tesla Ordua, 77 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo Balkanetako mahastiok!

Gaurko irratsaioan izan dugun gai zentrala, Kosovok Interpolen sartzeko saiakera izan da. Kosovoren eskaera ukatu egin dute, bi herenen gehiengoa lortu ez baitu. Zergatik eta nola gertatu izan zen, politikari nagusienen (bai serbiarren zein albaniarren) erreakzioak eta Balkanetan izan ditzazkeen ondorioak aztertu ditugu. Kosovok Serbiako eta Bosniako (Bosniak abstentzioa eman du) produktuen gaineko zergak igo ditu, eta Serbiak kargu hartu du Ipar Mazedoniaren eta Montenegroren Pristinaren aldeko botuaz, armada- eta polizia-elkarlana kili-kolo dagoela esanaz.

Beste bi berri garrantzitsu ere izan ditugu. Batetik, Nikola Gruevski Ipar Mazedoniako lehen ministro ohia Budapesten aterpe eskatuta egotea. Hungariako Gobernuak ez du posizio ofizialik atera, baina Gobernuaren aldeko prentsak eta Fidesz alderdiak Gruevski babestu dute, oposizioak eraso (eta batez ere Gobernua ere eraso duelarik). Hungariako polarizazio politikan beste faktore bat bihurtu da hau. Bestetik, Bosnian, hauteskunde-osteko aliantzez aritu gara. Bosnian, goi-ganberarako ordezkarien izendapenerako adostasunik ez dagoenez, parlamentuak ezin dira osatu, eta berez, Gobernuak ezta, ez Bosnia-Herzegovina osoko mailan, ez Federazioan, ez Republika Srpskan. Hala ere, aliantzak forma hartzen hasi dira eta horretaz hitz egin dugu. Nazioarteko berrien atala bukatzeko Ana Brnabić Serbiako lehen ministroak Hagak zigortutako serbiar militarrek euren zigorrak Serbian bete dezaten eskatu duela, eta Lora Vidović Kroaziako arartekoak, azken hilabeteetan Kroazian ematen ari den ikur faxisten ugaltzeaz kezka adiera zuela aipatu dugu.

Bukatzeko Euskal Herriko berriez aritu gara. Aste honetan Slavenka Drakulićek Donostian eman beharreko hitzaldiak aipatu ditugu, eta bestetik, hiru euskal itzultzailek, Garazi Arrulak, Elixabete Manterolak eta Arantzazu Rojok Bulgariara egindako bidaiaz aritu gara. Arrulak, Manterolak eta Rojok han Marija Patxkova bulgariar itzultzailearekin egin dute topo: honek Bernardo Atxagaren zein Arantxa Urretabizkaiaren lanak bulgarierara ekarri ditu.

Entzun gure programa hemen:

Advertisements

Tesla Ordua, 76 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Balkanetako neguko elur-malutatxook!

Gaurkoan, politikari buruzko berri oso esanguratsu batekin hari dugu irratsaioa. Gurean oihartzunik izan ez badu ere, Balkanetan izan du, eta handia gainera: Nikola Gruevski Ipar Mazedoniako lehen ministroak, ustelkeria kasu bat dela eta bi urteko kartzela zigorra duenak, herrialdetik ihes egin eta Hungarian aterpe politikoa eskatu baitu. Gruevskiren arabera, bera eta bere VMRO alderdia, Gobernuaren eta justiziaren partetik abiatutako jazarpen kanpaina baten biktima dira, eta horregatik egin behar izan du ospa. Viktor Orbán Gruevskiren aliatu eta gertuko izan da (bai errefuxiatuen krisian, eta baita ere nazioarteko komunitatearekiko kritikan, gogoratu behar Gruevski boteretik kentzeko gakoa izan zirela 2016ko protesta batzuk “koloreetako iraultza” deritzen eskemetan betean sartzen direnak. Bai Gruevski eta bai Orbán EBrekiko eta GKE mendebalzaleekiko oso kritikoak izan ohi dira). Egungo Ipar Mazedoniako Zoran Zaev lehen ministroak Gruevskiren estradizioa eskatu du.

Defentsa-arloko berriekin jarraitu dugu gero. Alde batetik, Kosovoko Gobernuak Armada sortzeko pausuekin jarraitzen du, eta oraingoan NATOren oniritzia ere badu, Serbiako Gobernua berriz ere kontra jarri bada ere. Bestetik, Bosniako Armadan 10 milioi dolar galdu izan direla salatu izan dute. Honekin jarraitzeko, guda ezberdinetan guda-krimenak direla eta auziperatutako jeneral batzuen inguruko berriak ere eman ditugu.

Jarraitzeko kulturarekin jarraitu dugu. Montenegroko Gobernuak Hizkuntzaren Lege berri bat atera nahi du, “herrialderen hizkuntza eta kultura babesteko asmoz”. Lege horren arabera, montenegroera hizkuntza bereizi bat da. Honek, Montenegrok independentzia eskuratu zuenetik hartu duen politikarekin bat egiten du, hau da, montenegroera eta serbiera bereiztearekin, baina herritarren artean polemika handia piztu du, herritarren gehiengoaren arabera (eta aho batez, nazioarteko filologoen komunitatearen arabera) hizkuntza bera baitira.

Bukatzeko, Euskal Herriko berriekin bukatu dugu. Hasteko, aste honetan Euskal Herriko Pikara Magazine aldizkarian, Bosniako emakumeen historia idazteko proiektu bati buruzko berria agertu da, eta proiektu horri buruz aritu izan gara. Jarraitzeko, Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritza bat, Biktimen eta Giza Eskubideen Arreta-Bulegoaren buru Monika Hernandok gidatuta, Bosniara eta Serbiara bidaian dabil,hango errefuxiatuen zentruak ezagutzeko helburuarekin. Bukatzeko, aurreko irratsaioan aipatu genuen Slavenka Drakulić idazleari eta honen “Han ez banengo bezala” euskaratutako lanari erreferentzia egin diogu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 75 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo, Danubioko txalupatxook!

Oraingoan, programa bi eletan egin dugu, elkarrizketa bat erdaraz, eta berriak euskaraz.

Comenzamos con una entrevista a nuestro amigo Josemi, que vive en Budapest, y nos ha puesto al corriente de la actualidad de aquel país, tanto sobre el Gobierno de Orbán, su realidad e imagen, así como los conflictos que tiene con los liberales, con Soros y su universidad CEU y también con la extrema derecha de Jobbik. Estas fuerzas tienen una alianza que a priori parece antinatura, pero que se explica con unas claves, que son las que Josemi ha intentado darnos. Sigan a Josemi en twitter en @Hungria_Roja

Euskaraz jarraitu dugu gero berriekin. Izan ditugun berrien artean, Bosniako hiru lehendakarietako baten Željko Komšićen adierazpen polemiko batzuk dira lehenengoak. Beste berri bat, pozgarria kasu honetan, gizarteari buruzkoa izan da, izan ere, 2002-2015 arteko Europa mailako inkesta baten arabera, Serbia, Eslovenia eta Kroazia dira beltzekiko jarrera sozial hoberena duten herrialdeak. Balkanez beste irudi bat ematen digu honek, komunikabideetan agertzen denaz guztiz bestelako irudia.

Baina politika alde batera utzita, literaturaz era aritu izan gara, izan ere, beste berri pozgarri bat, eta kasu honetan oso salbuespeneko berri pozgarria baitugu: Slavenka Drakulić idazle kroaziarraren lan baten euskaratzeaz jabetu izan baikara. “Han ez banengo bezala” da lana, eta azaroaren 22an aurkeztuko dute Donostiako Kaxilda liburudendan. 23an Koldo Mitxelena Kulturunean Drakulić berak hitzaldia emango du.

Arteari jarraiki, Eriz Moreno, bertan elkarrizketatu dugun mutilak, Nafarroan, Noainen, “Sloboda narodu!” deitutako erakusketa zabaldu duela era esan dugu. Azaroaren 23a arte erakusketa ikusgarri izanen da.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 58 irratsaioa

97 irratia ikurraKaixo, Balkanetako mendikateok!

Aste honetan, aurreko asteetan izan diren Hungariako hauteskundeen hitz egin dugu gure lagun Josemirekin.

Hemos entrevistado a Josemi, residente en Budapest, sobre las elecciones recientemente realizadas en Hungría. La rotunda victoria del partido en el poder, Fidesz, y el actual primer ministro, Viktor Orban, ha dado lugar a muchos comentarios en la prensa, algunos exagerados, otros más pausados. En esta entrevista intentaremos dar algunas claves que expliquen la victoria de Orban, si ha sido sólo por nacionalismo, o ha habido otros factores, así como las diferentes propuestas de la oposición (como la alianza de facto entre la extrema derecha Jobbik y la oposición centrista).

Para seguir a Josemi en twitter, entrad en @Hungria_Roja

Beste alde batetik, joan den astean beste hauteskunde batzuk izan ziren, Montenegron kasu honetan. Montenegron Milo Djukanovićek irabazi ditu, beraz, berriz izango da presidente 1988.tik boterean den politikaria. Lehen itzulian irabazi ditu hauteskundeak %54 lortuta, oposizioaren hautagai Mladen Bojanićek %34 lortu duelarik. Hauteskunde hauen inguruko iruzkina ere egin dugu.

Bukatzeko joan den astean Belgraden jokatutako Izar Gorriaren eta Partizanen arteko derbiarekin (157. derbia, soilik partida ofizialak aintzak hartuz) bukatu dugu. Izar Gorriak 2-1 irabazi ostean, Ligako txapelketan 9 puntutako abantaila dute Partizanekiko.

Entzun gure programa hemen:

Tesla ordua, 38. irratsaioa

tesla-orduaKaixo!

Gure azken irratsaioaren lehen partea Hungarian bizi den Josemirekin elkarrizketa batean zentratu dugu eta bigarrenean berriak kontatuko ditugu.

Comenzamos el programa con una entrevista a Josemi, compañero que vive en Hungría. Hemos hablado sobre tres temas: a) la polémica con la Universidad Centroeuropea; b) la nueva ley educativa de Ucrania, en la que se pretende eliminar la enseñanza en ellas lenguas minoritarias, algo que afecta también a la minoría húngara de la región de Zakarpatia (Transcarpatia) y, por ello, el Gobierno húngaro se ha mostrado muy crítico con esta nueva ley; y c) sobre las futuras elecciones al Parlamento húngaro previstas para el 2018.

Berriei dagokienez, hainbat izan ditugu mahai gainean: Hasteko, Republika Sprskak bere neutraltasun militarra aldarrikatu du. Republika Srpskak armarik eduki ezean, adierazpen hau sinbolikoa da, baina Bosnia-Herzegovina NATOri gerturatzea emaniko uko-erantzun garbia da, eta are Bosnia-Herzegovinaren krisi politikoa handitu dezake (Republika Srpskak independentzia erreferendum bat egin nahi du). Jarraituz hauteskunde prozesu bitaz ere mintzatu gara, biak Udal hauteskundeak direlarik: bata Mazedonian (SDSM Gobernuko alderdiak emaitza bikainak izan ditu) eta bestea Kosovoko gehiengo serbiardun udalerrietan, azken hauteskunde hauetan, alderdi batzuek Belgradeko alderdiak babestutako alderdiari iruzurra erabiltzea leporatu diote. Azkenik, guda-kriminalak izendatu ohi direnen inguruan sortu den kalapitaz mintzatu gara, ezen Aleksandar Vulin Serbiako Armada ministroa kritikatua izan da armadako beteranoen ekitaldi batean Hagako kartzelatik atera berri izan den Vladimir Lazarevicekin agertzearekin. Hori Bosnian Naser Oric Bosniako armada buru ohia errugabetu duten eta Kosovok NATOko pilotu bat ohoratu duen astean.

TESLA ORDUA (26. SAIOA)

Gabon balkaniarrok!!

IMG_19032016_171445Gaur berriz itzuli gara zuekin Tesla Ordua programan. Gaurkoan, aurreko batean elkarrizketatu genuen Jose Miguel, Budapesten bizi den madrildarra. Elkarrizketa gaztelaniaz izan da.

En esta segunda entrevista realizada a Josemi, hemos tocado más los temas políticos. En este caso hemos hablado del sistema político en Hungría, sobre todo de la política de Viktor Orbán, una mezcla de anticomunismo por un lado y protección social y soberanismo por el otro. También hemos hablado de la crisis de los refugiados, los desafíos que ha traído a Hungría y cómo ésta ha intentado resolverlos, no siempre con acierto, pero tampoco con la crueldad máxima y “perfidia” que se le achaca muchas veces de Occidente a Hungría. Por otro lado hemos hablado del anticomunismo rampante, sobre todo en el aspecto externo o propagandístico, que hace mella en la población; que sin embargo prefiere la vida bajo la época socialista; siendo muy repetida la paradójica frase “el comunismo es malo, pero la época de Kádár (presidente durante tres décadas de la Hungría Socialista) fue buena”. También hemos hablado de las vinculaciones de Soros (de origen húngaro) con el Partido Socialdemócrata (auténtica vanguardia de las políticas neoliberales en economía), y de la derecha radical de Jobbik.

Por último hemos tocado dos temas, como el acercamiento de Hungría a Rusia, y la desorientación general de izquierda ante fenómenos de partidos “euroescépticos”.

Si queréis seguir las opiniones de Josemi, podéis ver su blog “Crónicas Húngaras” www.cronicashungaras.blogspot.com o en Twitter mediante @Hungria_Roja

El programa, aquí:

Tesla ordua (programa 24)

¡Buenas tardes!

En el programa de ayer fue en castellano (a partir del cuarto minuto todo está en español), entrevistamos a Josemi, un madrileño de Leganés que lleva viviendo más de 15 años en Budapest. Con él hablamos de su experiencia viviendo en Eslovaquia y de la posterior en Hungría. Sociedad, cultura y política salpican una conversación que proseguirá la semana que viene. Además, en el futuro esperamos poder hacer con él una conexión al mes para que nos informe de los últimos acontecimientos políticos, sociales y culturales más relevantes en Hungría y en los territorios donde habita este pueblo ugrofinés. ¡Hasta la semana que viene!