Tesla Ordua, 79 irratsaioa

97 irratia ikurraKaixo, Balkanetako bidezidorretako ibiltariok!!

Aste honetako irratsaio osoa elkarrizketa bati eskaini diogu. 97 Irratiko estudioetan, Adrian Fuentes izan dugu, bai irailean zein azaroan Balkanetan egon den bilbotarra. Fuentes batez ere politikak eraman du Balkanetara: Gure gonbidatua Eusko Alkartasunako eta Euskal Herria Bilduko militantea da, eta horrez gain, Gazte Abertzaleak erakundeko zuzendaritzaren parte, eta azken honen haritik, Europako Aliantza Askeko Gazteriaren exekutibako kide. Beraz, erakunde horien eta Balkanetako erakunde batzuen arteko loturak estutzea izan da gure gonbidatuaren xedea.

Fuentes irailean Kroazian eta Bosnian egon zen; kasu honetan Rijekan Lista za Rijeku (Rijekaren Aldeko Zerrenda) alderdi kroaziarrarekin bildu zen, baina bide batez, Split, Mostar, Sarajevo eta Jajce bisitatu zituen. Azaroan, ordea Novi Sadera joan zen, Europako Gazteriaren foroan parte hartzera (Europako Aliantza Askeko Gazteriaren ordezkari gisa), eta bide batez, Liga Socijaldemokrata Vojvodine (Vojvodinako Sozialdemokraten Liga) alderdi federalistarekin eta hauen gazteriarekin harremanak estutu zituen.

Elkarrizketa honetan, Fuentesen iruzkinek Balkanetako panorama politikoa ezagutzen lagundu digute. Baina horrez gain, Fuentesek bisitatu dituen hiriak, paisaiak eta abarrak ezagutarazi ditu, eta horrez gain, historiari ere errepaso bat eman diogu.

Entzun gure programa hemen:

Advertisements

Tesla Ordua, 69 irratsaioa

tesla-ordua ikurraKaixo jarraitzaile balkandarrok!!

Hauxe, ikasturte honetako gure azken saioa izan da. Beraz, normalean baino luzeagoa izan da, ordu eta erdikoa (Internetez, irratian ordu betez soilik entzun ahal izan baduzue ere).

Gaurko saio luze-luze honetan, gure atentzio gehiena (gizonezkoen) Munduko Kopak hartu du. Kroaziak finalean 4-2 galdu zuen Frantziaren kontra, irudi bikaina eman ostean. Pena handia hartu genuen porrot horrekin. Baina bestetik futbolari lotutako politikaz aritu izan gara. Batez ere, Kolinda Grabar-Kitarović lehendakariak (HDZkoa da, nahiz eta ofizialki jada ez den, Kroaziako legeak lehendakariari alderdiko kidetza izatea debekatzen baitio) izan duen paperaz aritu izan gara. Izan ere, Grabar-Kitarovićek paper handia izan du beste politikariekin konparatuta, bere kamisetarekkin agintarien palkoan agertuz, jokalariak besarkatuz… Batzuen ustez “herritar” bezala agertu da hala, eta bere “gertutasuna” txalotu dute. Besteen arabera, bere irudia populismo hutsa izan da. Alde ala kontra egon, Grabar-Kitarovićek “aberriaren ama” bezala kokatu nahi izan du bere burua, bai palkoan taldearen kamiseta eramanaz (“ni ez noa agintariak bezala jantzita, ni aberkideen moduan janzten naiz”), zein sari-banaketan euripera agertuz kroaziar jokalariak besarkatzeko (“nik aberriaren ordezkariak besarkatzen ditut”). Grabar-Kitarovićen irudia eta Kroazia barruan dagoen errealitate politikoaren artean ere kontrastea egin dugu; jakinda kroaziar lehendakariaren kritiko askok “Kroazian zanpatzen duten gutxiengoez” hitz egiterakoan serbiarrak ahazten dituztela (eta baita ere errealitate hau kontuan izan gabe. Bestetik, Kroazian dagoen anbiguotasuna ere mintzagai izan dugu: faxistek herritar sentimendua aprobetxatu nahi dute eta irudi hori proiektatu nahi dute, baina bestetik errealitate kroaziarra ez da eurak nahi zuketen modukoa.

Munduko Kopa alde batera utzita, beste berri batzuk izan ditugu mingainari lana emateko aitzaki: Europar Batasuneko hedapenerako komisarioa Ipar Mazedonian egotea, eta beraz izen aldaketa aurreikusten duen itunaren inguruan “baiezkoa” bozkatzeko goxokia emana, eta bestetik Kosovo-Serbia negoziaketei berriz hasteko txanda berria.

Eta barkatu gehiago ez idaztea, baina guk ere oporretara joateko gogoa dugu, eta bagoaz, bagoaaaaazzzzz!!!

Entzun gure programa hemen:

Tesla ordua, 56 irratsaioa

97 irratia ikurraEgun on, Balkanetako mendikateok!

Oraingoan, Tesla Orduan, Balkanetako hainbat berritan zentratu gara.

Mazedonian egon izan den eztabaida berriaren inguruan ere aritu izan gara. Albaniera Mazedonian osoan ofizial egiten duen lege bat onartu du Parlamentuak, Gobernua sostengatzen duen gehiengoak (sozialdemokratek eta albaniar alderdiek osatutakoak) alde bozkatuta. Beraz, lege honen  arabera, Mazedonia Estatu elebidun bihurtu da.

Belgradeko Udal hauteskundeez ere hitz egin dugu. Bozken %44rekin irabazi du Gobernuaren alderdiak, Serbiako Alderdi Aurrerakoiak. Hala ere, momentuz ez dute alkategairik proposatu, eta kanpaina ere ez dute alkategai baten izenean egin. Siniša Mali jarduneko alkatea aukeratutako zinegotzien artean dago, baina ematen duenez, Irena Vujović, egun Savski Venac Belgradeko barrutiko alkatea dena izango da Belgradeko alkate berria.

Bukatzeko, Kroaziako lehendakari Kolinda Grabar-Kitarović eta Wiesenthal Zentruko zuzendari Efraim Zuroffen arteko ika-mikaz ere aritu izan gara. Grabar-Kitarovićek “Argentinako kroaziarrak” goratuz egin zuen hitzaldi bat kritikatu zuen Zuroffek faxismoa zuritzen zuelakoan (kontuan izan behar dugu Argentinara joandako emigrazio kroaziarra batez ere II Mundu Guda ostean joan zela). Grabar-Kitarovićek hori “kroaziarren izena belztea” jo zuen, eta Zuroffek berak kroaziarren kontra deus ez duela erantzun behar izan du.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 50 irratsaioa

97 irratia ikurraKaixo Dinareetako gailurtxook!

Aste honetan, bi puntu izan ditugu batez ere. Lehena Mazedoniaren eta Greziaren arteko akordio posibilitatearen ingurukoa da. Izan ere, 1995ean, Greziak auzo errepublikari “Mazedonia” izena ez onartzearen emaitza bezala, “Mazedoniako Jugoslaviar Errepublika Ohia” behin-behineko izena atera zuten. Greziak Mazedoniaren nazioarteko instituzioetarako sarrera blokatu egiten du behin-betiko konponbide bat topatu ezean, baina geroz eta herrialde gehiago dira errepublika hura “Mazedoniako Errepublika” izenaren pe onartzen dutenak, beraz horrek Grezia ere negoziazio mahaira hurbildu du. Antza denez, Skopjen VMRO alderdi nazionalistak boterea galtzeak ere akordioa erraztu du beste aldetik (keinu bezala, Skopje eta Tesalonika batzen dituen autobideari Alexander Handia izena Adiskidantza izenaz ordeztu du Skopjek). Greziar prentsak filtratu denaren arabera, “GornaMakedonija”, dena batera (hau da, GoiMazedonia edo MendiMazedonia) zatekeen izen hori, zeinak “Makedonija” barnebiltzen duen, baina aldi berea, hau izen bakar bezala agertuko ez zatekeen.

Mazedoniarekin jarraituz, albaniera Mazedonia osoan hizkuntza ofizial egiteko lege-proiektuaz ere aritu izan gara.

Azkenik, Euskal Herriaren eta Balkanen arteko harremanaz ere aritu izan gara. Izan ere, Fermin Muguruzak atera duen B-Map diska berrian, Belgradi abesti bat dedikatu dio: Belgrad-Hiri Zuria. Abesti horren esanguraz aritu izan gara, eta baita ere, abesti horretarako erabili duen Listaj Goro Ne Zali Behara (“Orbelak ez dira damutzen”) serbiar abesti folklorikoaz. Eta hau aprobetxatuz, Kerobiak duela urte batzuk ateratako Belgrado abestia ere jarri dugu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 48 irratsaioa

tesla-orduaKaixo musikazaleok!

Gaurkoan, Balkanei eta Euskal herriari buruzko berri pila dakartzagu.

Programa hasterakoan, Fermin Muguruzak B-map diskan abesten duen “Belgrad, hiri zuria” abestia jarri dugu, “Hiri zuria” adiera nondik datorren azalduz. Hala ere, ez da euskal musikariek Belgraderi buruz ateratzen duten lñehen abestia, Kerobiak “Belgrado” abestia ere atera zuen. Abesti hori ere jarri dugu eta baita ere Fermin Muguruzaren abestian koruak egiteko erabili izna den “Listaj goro” abesti folklorikoa.

Politikari dagokionez, Kosovon Oliver Ivanović serbiar politikariaren erailketaz hitz egin dugu. Lider horri egun, botereduna baino lider sinbolikoa izan zen 1999an Kosovotik serbiar Estatua eta komunitatea desagertzerakoan, ggeratu zen komunitatearen hondarren liderra bezala agertu zelako. Ivanović bai Serbiako zein Kosovoko Gobernuekiko posiizoan zegoen. Momentuz ez da atxiloturik izan.

Berri txikiagoen artean, Mazedoniak eta Bulgariak sinatutako Adiskidetasun itunari buruz aritu izna gara,e ta baita ere Mazedoniaren izen ofizialaren inguruko Mazedonia eta Greziaren arteko negoziazioei buruz.

Kirolen arloan, bi fitxaketei buruz hitz egin dugu, bietan Balkanak eta Euskal herria lotuta agertzen direlarik: alde batetik Cristian Ganea Athleticek fitxatzeaz eta bestetik Einar Galilea NK Rudešek fitxatzeaz. Zorte ona opa diegu biei

Eta azkenik, Kroazian jokatzen ari den (gizonezkoen) Europako Eskubaloi Txapelketaz aritu izan gara.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua, 44 irratsaioa

tesla-orduaKaixo turbofolkzaleok!!

Ba ez, gaur ez gatoz turbofolkarekin, traparekin baino.

Lehenbizi, berriei ekin diegu, eta horietako lehenen artean, Slobodan Praljak jeneral bosnokroaziarrak bere buruaz beste egitea, bulgariarrek Mazedoniaz duten iritzia eta Arandjelovacen talde antifaxista batek hiriaren kale batek Milan Nedićen (Bigarren Mundu Guda garaian Serbiako diktadore kolaborazionista izan zena) izena eramateaz talde antifaxista bat konturatu ziana eta horren kontra egin dituzten ekintzak izan ditugu hizpide.

Baina aste honetako gai nagusia ez da politika izan, edo bai, musika ere politika ere badelako. Kasu honetan, Mimi Mercedez gazteaz (edo Guda iz Huda, edo Jovanka Oroz, edo izen ofizialez, Milena Janković) aritu zian gara. Mimim Mercedez belgradar eta ez belgradar, baizik eta sarajevoar, zagrebar… gazteen idolo berria bihurtu da. Miki Mercedez, Belgradeko auzo pobreetan jaiotakoak, bere mezuetan ertzeko bizitzaren apologia, emakumetasunaren apologia, patriarkalismoari desafioa, luxuarekiko maitasuna, dirua egin nahia, antikapitalismoa, komunismoa… elkartzen ditu. Oso fenomeno heterodoxoa eta konplexua da, batez ere emakume bat halako “gizonezko” mudnuan sartu izana, hala ere, berak essaten du beretzat bere ardatza aberats eta pobreen artekoa dela, eta berak gizonezko mundua desafiatu duelarik, ez duela esan nahi postulatu feministak oro har partekatzen dituenik.

Bere abesti batzuk ere jarri ditugu.

Entzun gure programa hemen:

Tesla Ordua 33. irratsaioa

Kaixo rakija edaleok!!

IMG_19032016_171445Gaurkoan, batez ere Kosovoko hauteskundeak izan ditugu mintzagai. Vetëvendosje alderdi erradikalak “anti-kasta” diskurtsu batekin bigarren postua lortu du bozen %26 lortuta; eta alderdi honen programa eta proposamenak aztertu nahi izan ditugu. Alderdi honek alde batetik Kosovo independente denetik gobernatu dituen “eliteen” kontrako samina, eta beste batetik Albania Handiaren nahia uztartu nahi izan ditu. Inkesta batzuek irabazteko aukerak eman dizkie, baina azkenean indarrean dagoen PDKk (Kosovoko Alderdi demokratikoak) eta AAKk (Kosovoren Etorkizunerako Aliantzak)o satutako koalizioak irabazi ditu hauteskundeak, bozen %33rekin. Koalizio horretako buruak UÇKrekin guda egin zuten pertsonak dira, adibidez, euren lehen ministrogai Ramush Haradinaj (zeina estraditatzeko estkaera Serbiak aurkeztu duen).

Jarraitzeko Mazedoniako eta Albaniako berri politiko batzuk eman ditugu. Hala ere, segituan hizkuntzalaritzara jo dugu, eta “Hizkuntza Amankomunaren aldeko Amnigfestuari” buruz aritu izan gara. Serbokroazierarekin, historikoki bi izen izan dituenarekin, “serbiera” eta “kroaziera” (orain “bosniera” eta “montenegroera” gehitu badira ere), historikoki “katalanarekin” eta “valentzierarekin” gertatu izan den fenomenoa gertatu dela diogu, hau da hizkuntza polinomikoak izan direla. Fenomeno hori azaldu dugu.

Azkenik, abuzturo Belgraden egiten den Belgrade Beer Festival delakoaren gainean hitz egin dugu, programakideok bertaratu egingo gara, eta beraz, jai honen nondik norakoak kontatuko dizkizuegu.

Entzun gure programa hemen: