Tesla Ordua, 55 irratsaioa

martxoaren8IIKaixo Balkan guztietako emakumeok!

Martxoaren 8an tokatu zaigun programa honetan, jakina, Emakume Langileen Nazioarteko Egunaz hitz egin dugu, batez ere, egun horrek Balkanetan duen itzalaz. Emanaldi honetan, soilik emakumezko talde eta abeslarien musika jarri dugu.

Lehenik eta behin, egun hori Balkanetan historikoki nola ospatu izan den, hara nola zabaldu zen, zein garrantzia izan zuen, eta  II Mundu Gudaren ostean Estatu batzuetan (Bulgarian, Hungarian eta Albanian adibidez) jaiegun ofizial moduan izendatu izanaz mintzatu gara (Jugoslavia Sozialistan ez zen jaiegun izan, nahiz eta oso jai ospetsua zen).

Horrez gain, Balkanetako emakume famatu batzuk airera ekarri ditugu. Idazleak, politikariak, zientzialariak, militarrak… gure artean gogoratu ditugu.

Azkenik, Jugoslaviako Herri Askapen Gudan emakumeek izan zuten paperari errepaso historikoa eman diogu. Kontuan izan behar da II Mundu Gudan izan ziren armada guztietan, Jugoslaviar Partisanoen Armada izan zela emakumeei toki handien egin zien armada (bere borrokalarien %13 emakumezkoak ziren -100.000 emakume 700-800 mila borrokalari zituen armada baean): lau emakume partisanoetatik bat gudan hila izan zen). Hau ez zen soilik inguruabarren produktu izan, baizik eta baita ere Alderdi Komunistaren eta Tito mariskalaren politika baten ondorio, zeintzuek jugoslaviar herriaren askapen sozial eta nazionalarekin, genero askapena ere lotu zuten. 1942an fundatutako Emakumeen Fronte Antifaxistaren papera ere aipatu dugu.

Entzun gure irratsaioa hemen:

Advertisements

Tesla ordua 35. irratsaioa

Arratsalde on lagunok!!

tesla-orduaPrograma honekin, gure 3. denboraldia hasi dugu! Aurten ere asteroko programak egingo ditugu, espero dugu aurreko denboraldian baino txukunago aritzea.

Politikako berriekin hasi gara. Lehenik eta behin, Zagreben, Udalak Titoren Enparantza (Trg Maršala Tita) deitzen zenari izena aldatzea eta Kroaziar Errepublikaren Enparantza (Trg Republike Hrvatske) deitzearen erabakiaz aritu gara. Zagrebeko zentro-ezkerreko Udalak bere eskuin muturreko bazkideen presioaz hartutako erabakia hau oso polemikoa eta protestatua izan da.

Beste alde batetik, inkesta batez hitz egin izan dugu: Gallup AEBtako enpresak egin duen inkesta baten arabera, Jugoslavia ohiko biztanle gehienek Jugoslaviaren desagertzea oso modu txarrez ikusten dut. Iritzi hori erabat nagusi da Serbian, Montenegro, Bosnian eta Mazedonian eta tarte estuagatik nagusi Eslovenian (gogoan izan dezagun independentzia planteatu zuen lehen Errepublika izan zela). Kroazian eta Kosovon, ordea, gehiengoa dira bestela pentsatzen dutenak, egungo egoera nahiago dutenak. Datu hauek, hausnarketarako bide eman digute.

Programa hau bukatzeko kirolez aritu gara, batez ere (gizonezkoen) Europako Saskibaloi Txapelketaz. Txapelketa honetan, bi talde jugoslaviarren artean jokatu dute finala, txapelduna Eslovenia izan delarik, Serbiari 93-85 irabazita. Kontutan izan behar da Eslovenia oso herri txikia dela, 2 milioi biztanle eskasekoa, eta saskibaloi txapelketa honetan nagusitasun handia erakutsi duela. Bestalde, Serbiak baja asko izan dituen arren, meritu handiko bigarren postua lortu du. Kiroltasuna nagusi izan da bi taldeen artean, eta hori ere, pozgarria da.

Bestalde (gizonezkoen) Munduko Futbol Txapelketarako sailkapen-faseaz aritu izan gara. Lau talde jugoslaviar ohik dute sailkatzeko aukera, Serbiak ia eginda du, Kroazia ere egoera onean dago, eta ziurrenik Montenegro eta Bosnia bigarren txandara joan beharko dira, zeharkako bidearen bidez. Zortea laurei!!

Uz Maršala Tita (Tito mariskalarekin bat)-Vladimir Nazor

Uz Maršala Tita (Tito mariskalarekin bat) abestia Vladimir Nazor partisano eta politikari kroaziarrak konposatu zuen, partisanoentzako abesti gisa. Gerora, bai gudan eta bai guda osteko urteetan ospe handia izan zuen, Kroazian eta Jugoslavia osoan. Ikusiko dugun moduan, partisanoak eta klase kontzientzia (Ukabila, sufrimendua hatzetan)  uztartzen dituen poema bat da.

Vladimir_Nazor

Vladimir Nazor (Iturria: Wikipedia)

Eta ez da gutxirako, Vladimir Nazor guda garaian partisanoekin ibili baitzen. 1943.ean Nazio Askapenerako Kroaziako Estatu-Batzorde Antifaxistako (ZAVNOH) lehendakaria izan zen. ZAHVNOH, Kroaziako Gobernu klandestinoa zen, Kroaziako partisanoen beso politikoa edo “Estatu paraleloa” (Jugoslavia mailako AVNOJen, Jugoslaviako Nazio Askapenerako Estatu-Batzordearen parte zen). Nazor, ZAVNOHren lehen biltzarrean, 1943.eko ekainaren 13an Otočac herrian (Plitvice lakuetatik gertu, egungo Kroaziako Krajinan) sortu zen, eta 1944.eko maiatzaren 8 eta 9 artean “Kroaziako Estatu Federala” (gero Kroaziako Errepublika Sozialista izango zena) sortu zuen. ZAVNOHk azken bilera 1945.eko abuztuaren 21ean egin zuen, non Kroaziako Parlamentu Nazionala bilakatu zen. ZAVNOH oso garrantzitsua izan zen etorkizuneko Jugoslavia federala sortzeko eta baita ere Kroaziaren izaera anitza (serbiarrak Kroaziaren herritar parekideak eta Kroaziako “nazio osagarri” zirela aintzatetsi zuen, aintzatespen hau 1990.ena arte, hau da Jugoslavia desagertu arte egon zen indarrean). Nazor Kroaziako parlamentuko lehendakari eta beraz, Kroaziako lehendakari  izan zen 1949.eko ekainaren 19an hil egin zen arte (bere heriotzarekin banandu ziren Kroaziako Herri Errepublikaren lehendakariaren eta Kroaziako parlamentuaren lehendakariaren karguak). Continue reading

Tesla Ordua irratsaioa (5. kapitulua)

IMG_19032016_171445Ongi etorriak lagunok berriz Tesla Orduaren emanaldira. 5. kapitulu honetan, Serbiako hauteskundeez, bertan aurkeztu diren alderdi ezberdinez eta emaitzez aritu izan gara. Beste gai historiko bat ere kontutan izna dugu, hain zuzen ere II Mundu Gudan Kroazian gertatutako genozidioa gogratzeko egunaren inguruan iznadako polemika. Honez gain, Sarajevoko Plavi Orkestar (Orkestra Urdina) taldea izan dugu mintzagai, eta gure idazlanen lehiaketaz ere hitz egin dugu. Irratsaioa podcast gisa jaisteko, egin klik hemen.

Realak Belgraden jokatu zuenekoa

Partizan Euskal Herrira datorren honetan, ez dugu ahantzi behar lehenago ere Euskal Herrian jokatutako taldea dugula Belgradekoa. Izan ere, 1990ko udazkenean jokatu zuen, UEFAko Kopan Realaren kontra jokatzea egokitu zitzaionean.

Egia esan, Reala nahiko momentu goxoan zegoen. 80. hamarkada oso hamarkada ona izan zen txuriurdinentzat.Hamarkada horretan lortu zituen Realak momentuz irabazi dituen bi Ligak (1981 eta 1982 urteetan), Alberto Ormaetxearen eskutik, eta baita ere 1987an Toshack entrenatzaile zela irabazitako Kopa. Gainera, 1987-1988 denboraldian Ligako azpitxapeldun izan ziren donostiarrak. Aurreko denboraldian, 1989-1990ean, Reala bosgarren geratu zen, eta Kopan final-laurdenetara iritsi zen, Bartzelonaren kontra final-laurdenetan Camp Noun 1-0 galduta eta Atotxan 3-3 berdindutan kanpoan geratu ziren txuriurdinak.

Partizanen sorrera

Partizanen sorrera eman zuen taldea, Argazkian Peko Dapčević eta Koča Popović (behean erdian, alkondara zuriz) agertzen dira. (Iturria: FK Partizanen webgune ofiziala)

Aurrean Belgradeko Partizan (Партизан) taldea izan zuten gipuzkoarrek. Belgradeko talde hau, 1945ko urriaren 4an sortu zen militar talde baten iniziatibaz. Fundatzaileen artean Svetozar Vukmanović “Tempo” (Светозар Вукмановић “Темпо”), Konstantin “Koča” Popović (Константин Коча Поповић) eta Petar “Peko” Dapčević (Петар “Пеко” Дапчевић) egon ziren (1). Dapčevićek esan zuen moduan “gu denok partisanoak ginen, beraz ez genuen zalantzarik gure taldeari “Partizan” izena jarriko geniola”. Hiru horiek izan ziren batez ere kluba fundatu zutenak. Ez ziren Armadako bigarren mailako pertsonaiak, bazik eta jugoslaviar partisanoen armadan goi mailako postuak izan zituzten pertsonak. Bideo honetan Dušan Mihajlović Partizaneko zalek esaten duen bezala “gure taldea fundatu zuten askok, Jugoslaviako askapen gudan borrokatu aurretik Espainiako Guda Zibilean borrokatu zuten” (3:40 minututik aurrera). Aipatu ditugun hiruren arean, Popović Jugoslaviako Herri Armadaren gakoetako bat izan zen 1943ko Sutjeska Ibaiko Borrokaldian eta 1953tik 1965era Jugoslaviako Kanpo Arazoetarako Ministro izan zen. Vukmanović Jugoslaviako Alderdi Komunistako Komite Zentraleko kide izan zen denbora askoa, eta Dapčević 1944an Belgrade askatzeko ofentsiba sobietar-jugoslaviarrean parte hartu zuten tropa jugoslaviarren buru izan zen. Continue reading

LA REVOLUCION DE OCTUBRE Y LOS BALCANES Georgi Dimitrov / Георги Димитров (1927)

Se cumplen 98 años de la Revolución de Octubre de 1917, tambien conocida como la revolucion rusa. Un acontecimiento de enorme trascendencia que cambiaria el curso de la historia mundial y que se produjo en unas especiales condiciones económicas, políticas y sociales marcadas por una profunda crisis económica del capitalismo de aquella época y en plena Primera Guerra Mundial. Mas alla de las discrepancias, las mejoras y cambios que se produjeron en beneficio de las condiciones de vida de la clase trabajadora y de la humanidad son innegables y todavia hoy muchas sociedades del planeta se benefician de sus logros.

Aquellos acontecimientos protagonizados por el movimiento obrero bajo el Imperio zarista, tuvieron tambien su repercusion en los Balcanes y este texto del marxista bulgaro Georgi Dimitrov Mijáilov / Георги Димитров Михайлов (Pernik; 18 de junio de 1882 – Moscú; 2 de julio de 1949) es reflejo de ello. Fue publicado por primera vez en el numero 114 de “Internationale Presse-Korrespondenz”, organo oficial del Komintern, un 18 de noviembre de 1927.

Savićević

J. Dimitrov

La Revolución de Octubre y los Balcanes


Escrito: 1927
Primera Edición: “Internationale Presse-Korrespondenz” Núm 114, 18 de noviembre de 1927
Digitalización: Aritz
Fuente: J. Dimitrov, Obras Completas, Ed. del PCB, Sofía, 1953
Esta Edición: Marxists Internet Archive, año 2001

Continue reading

La editorial Virus reedita el libro “PARTISANAS. LA MUJER EN LA RESISTENCIA ARMADA CONTRA EL FASCISMO (1936-1945)” de Ingrid Strobl

partisanas3Editorial Virus dentro del apartado coleccion memoria reedita este libro sobre el papel  de la mujer en la resistencia antifascista europea. Con 520 páginas (22,50€) es el libro más completo sobre las mujeres en la resistencia partisana europea